LANZAVECCHIA-WAI.COM
LANZAVECCHIA-WAI.COM

SPOŁECZEŃSTWO / 09:00,

Nowe meble na stare lata

Ludzie żyją coraz dłużej, społeczeństwa starzeją się. Trzeba się na to odpowiednio przygotować. Jak? Na przykład projektując meble dla seniorów

Zofia ma 70 lat. Od dwóch lat, gdy umarł jej mąż, mieszka sama. Wcześniej wszystko robili razem: sprzątali mieszkanie, podlewali ogródek, szli na pocztę.

Starsza pani nie ukrywa, że jest jej coraz trudniej zajmować się domem: problemem bywają najprostsze czynności. Choćby nasypanie kotu karmy. Nawet ulubiony fotel już tak nie cieszy. Dlaczego?

– Trudno się z niego wstaje. Gdyby ktoś wymyślił takie urządzenie, dzięki któremu łatwiej mogłabym się z niego wydostać, byłabym wdzięczna – żartuje.

Ale z tym wcale nie ma żartów. W 2030 r. aż 53 proc. gospodarstw domowych w Polsce będzie prowadzonych samotnie przez osoby w wieku 65 lat lub więcej.

Na zdjęciu powyżej zestaw lasek dla babci i dziadka służących także jako stolik do herbaty, podstawka do tabletu czy gazetnik dzieło duetu dizajnerów Lanzavecchia & Wai

Polskie społeczeństwo szybko się starzeje, bo żyjemy coraz dłużej. Mężczyźni – przeciętnie 73 lata, kobiety – 81 lat (dane z 2015 r.). A ponieważ poziom dzietności jest niski, osoby starsze stanowią coraz większą część populacji.

Demografowie prognozują, że po 2026 r. wyraźnie wzrośnie liczba osób w wieku 80 lat i więcej, co będzie efektem wchodzenia w okres starości powojennego wyżu demograficznego (tzw. baby boomers).

Jego przedstawiciele raczej nie będą przypominać szarego polskiego emeryta, który skupia się już tylko na chodzeniu do kościoła i oglądaniu telewizji. Wygodni, wybredni w wyborze estetyki, jaką się otaczają, dzięki dostępowi do komputerów i internetu będą mogli wybierać w różnorakiej ofercie produktów dla nich przeznaczonych.

Staną się nową, coraz ważniejszą grupą docelową na rynku.

LANZAVECCHIA-WAI.COM

Fotel wypychający użytkownika to idealne rozwiązanie dla osób starszych, którym ciężko jest wstać (proj. Lanzavecchia & Wai)

LANZAVECCHIA-WAI.COM

Zdaniem Michała Piernikowskiego, szefa Łódź Design Festival, produktów, które wychodziłyby naprzeciw oczekiwaniom i potrzebom ludzi starszych, jest w Polsce bardzo mało. A jeśli już można je kupić, to są zwyczajnie brzydkie i niefunkcjonalne. Albo kojarzą się ze szpitalem.

A przecież meble powinny nie tylko ułatwiać życie, lecz także je upiększać. Takie założenie przyświeca kolekcji „No Country for Old Men” autorstwa Franceski Lanzavecchii i Hunna Waia. Ich fotel pomoże człowiekowi wstać dzięki specjalnej wypychającej do przodu dźwigni (ten mebel idealnie utrafia w potrzeby i oczekiwania Zofii).

Ludzie starsi dużą wagę przywiązują do materiału, z jakiego wykonany jest mebel. Wolą lite drewno lub przynajmniej płytę drewnopochodną o wyraźnym rysunku. Dlaczego? Bo drzewo przypomina dom rodzinny – tak wynika z ankiety przeprowadzonej przez Wydział Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Zbudujmy drugą Japonię

Warto brać przykład z Japonii, która ma najstarszą populację na świecie: 27 proc. obywateli to osoby w wieku 65 lat lub starsze (dane Bloomberga). Do 2040 r. – jak wynika z prognoz – 896 japońskich miasteczek i wsi umrze razem ze swoimi mieszkańcami; pozostaną cmentarze i zdziczałe sady.

– Z większości tych miejsc w przyszłości nic nie zostanie – mówi portalowi „The Atlantic” Peter Matanle, starszy wykładowca japonistyki na Uniwersytecie w Sheffield.

ISSEI KATO/REUTERS/FORUM

Starsza kobieta z trudnością schodzi ze schodów na wiadukcie w Sugamo, dzielnicy Tokio popularnej wśród seniorów, czerwiec 2013 r. Japoński rząd dąży do zwiększenia narodowych funduszy emerytalnych, by inwestować w infrastrukturę i programy pomocy dla ludzi starszych. To element strategii wzrostu przygotowywanej przez rząd Shinzō Abe

ISSEI KATO/REUTERS/FORUM

Władze na różne sposoby próbują przeciwdziałać skutkom starzenia się społeczeństwa. Urzędnicy negocjują z producentami samochodów instalowanie systemów automatycznego hamowania w autach używanych przez osoby starsze. Z myślą o seniorach mieszkających na wsi rząd uruchomił jesienią program pilotażowy samobieżnych busów wiejskich w Nishikata 100 km od Tokio.

Japońscy politycy zastanawiają się też nad rozwiązaniem problemu dotyczącego osobistej opieki nad staruszkami. Przewiduje się, że do połowy przyszłego dziesięciolecia zabraknie prawie 400 tys. opiekunów.

Mogą ich zastąpić inteligentne maszyny.

ISSEI KATO/REUTERS/FORUM

Robot Shuttle – autonomiczny, samojezdny bus wykorzystujący oprogramowanie japońskiej firmy DeNA Co. pokonuje swą pierwszą trasę w mieście Nishikata, 8 września 2017 r.

ISSEI KATO/REUTERS/FORUM

W Japonii konstruuje się proste roboty, których zadaniem będzie asysta podczas spaceru albo pomoc w przeniesieniu się np. z łóżka na wózek inwalidzki. W ostatnich latach rząd w Tokio współfinansował blisko 100 projektów tego rodzaju.

W wielu japońskich domach opieki dostępni są już elektryczni asystenci. Zgodnie z nowymi wytycznymi rządu będą oni jeszcze bardziej inteligentni: przykładem może być robot, który podjedzie do leżącej osoby i zapyta, czy potrzebna jest pomoc (i w razie czego po nią zadzwoni).

Empatia w projektowaniu

W Polsce na razie możemy pomarzyć o takich rozwiązaniach, ale i u nas prowadzi się innowacyjne projekty, których celem jest ułatwienie życia seniorom.

Jeden z nich to współfinansowany przez UE program BaltSe@nioR – przygotowywany m.in. przez Katedrę Meblarstwa na Wydziale Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Jego punktem wyjścia jest założenie, że w dizajnie liczy się nie tylko forma, lecz także relacje między przedmiotem a człowiekiem. A przy projektowaniu – szczególnie przedmiotów dla ludzi starszych – niezwykle ważna jest empatia.

Podczas zeszłorocznej wystawy „Współodczuwanie. Wiek, komfort, bezpieczeństwo” w Poznaniu tamtejsi naukowcy pokazywali – w ramach projektu Baltse@nioR – model specjalnego kombinezonu-symulatora, który można było sobie wydrukować w 3D bez żadnych opłat. Każdy, kto go założył, czuł się jak emeryt (patrz zdjęcie poniżej). Żeby jeszcze pełniej doświadczyć starości, można było wypróbować specjalne okulary emulujące wady wzroku i choroby oczu, na które najczęściej narzekają seniorzy (np. jaskrę).

Kombinezon i okulary to narzędzia dla projektantów – by mogli się poczuć jak ludzie, dla których tworzą meble, udogodnienia i rozwiązania architektoniczne.

JAKUB WITTCHEN

Człowiek ubrany w ten kombinezon – usztywniony i z doczepionymi ciężarkami – odbiera świat jak osoba w podeszłym wieku. Kombinezon stworzyli polscy naukowcy z uniwersytetów Przyrodniczego i Medycznego w Poznaniu i z firmy Get Models Now w ramach projektu BaltSe@nioR

JAKUB WITTCHEN

Z kolei na ubiegłorocznym Łódź Design Festival prezentowana była ekspozycja „New Old” z London Design Museum. Można było obejrzeć – jak wylicza szef festiwalu Michał Piernikowski – m.in. sztućce i naczynia wychodzące naprzeciw problemowi drżenia rąk czy świetnie zaprojektowane, choć nie przeznaczone wyłącznie dla osób starszych, akcesoria do ogrodu. To czasem bardzo proste rozwiązania, np. uchwyt do węża ogrodowego, który pozwala go odwiesić, dzięki czemu nie trzeba się schylać, czy dwuręczne uchwyty uwzględniające fakt, że starsi mają słabszy uścisk dłoni.

JAKUB WITTCHEN

Telebim pełniący funkcję lustra, telewizora i komunikatora w jednym stworzono na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Można w nim sprawdzić pogodę, przejrzeć się i skomunikować ze światem

JAKUB WITTCHEN

Na świecie coraz częściej projektowane są domy przeznaczone dla seniorów, np. bez zbędnych wystających elementów. Montuje się tam ułatwienia związane z pokonywaniem stopni lub wręcz eliminuje schody czy wyższe progi.

Angażować społecznie

Ale przecież nie chodzi tylko o architekturę i wystrój wnętrz. Carlos Piñerúa, przedstawiciel Banku Światowego na Polskę i kraje bałtyckie, powiedział PAP, że „polityka społeczna musi być kształtowana w taki sposób, iż nieustannie będzie brana pod uwagę wzrastająca liczba ludzi w podeszłym wieku, schorowanych”.

Ale polskie realia są, jakie są: osoby starsze to najbardziej zaniedbana przez polityków grupa społeczna w Polsce. Zanikają lub ulegają ograniczeniu te funkcje, które dawały seniorom szanse na bycie ważnymi i pełnosprawnymi członkami wspólnoty.

W różnych krajach, np. w Szwajcarii, pojawiają się inicjatywy, które mają ludzi starszych angażować w życie społeczne. Przykładem jest łączenie domów opieki dla seniorów ze żłobkami. Pracujący tam (na ochotnika) seniorzy czują, że wciąż są potrzebni i łatwiej im złapać wspólny język z najmłodszymi.

AMELIE-BENOIST/BSIP/EAST NEWS

W Szwajcarii ochotnicy emeryci pomagają opiekunom w przedszkolach i żłobkach

AMELIE-BENOIST/BSIP/EAST NEWS

O NOWYCH MEBLACH NA STARE LATA OPOWIADA DR BEATA FABISIAK z Wydziału Technologii Drewna na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu

Skąd pomysł na meble dla seniorów? 

Beata Fabisiak: Na rynku jest bardzo mało mebli dostosowanych do potrzeb ludzi starszych. A Polska jest w pierwszej światowej trzydziestce krajów demograficznie starych. Zresztą 23 kraje z 25 najszybciej starzejących się to właśnie kraje europejskie. Stoimy więc przed ogromnym problemem i wyzwaniem, które jest także szansą dla przedsiębiorców. Seniorzy stają się nową, coraz ważniejszą grupą docelową na rynku, również meblowym. Rozpoczęliśmy więc badania pilotażowe w Polsce na temat tego, jakie problemy mają ludzie starsi używający sprzętów w domu, i zobaczyliśmy, że bardzo wielu z nich brakuje mebli dostosowanych do ich wymagań.

Co wymusza zmiany na rynku, o których pani mówi?

Przede wszystkim właśnie to, że podlegamy procesowi starzenia, stajemy się coraz niżsi, mamy coraz mniejszy zasięg rąk czy nóg. Trudniej nam sięgnąć do górnych szafek albo się schylić, by wyjąć coś z dolnej półki. Wiadomo, że wraz z wiekiem pojawiają się różne ograniczenia, związane z motoryką ciała, wadami wzroku. W ramach projektu BaltSe@nioR staramy się zachęcać firmy do poszerzenia oferty mebli i tym samym do przygotowania się na zmiany demograficzne.

JAKUB WITTCHEN

Naukowcy z Poznania wyprodukowali specjalne okulary emulujące wady wzroku. Można je założyć i zobaczyć, jak widzą świat ludzie cierpiący np. na jaskrę

JAKUB WITTCHEN

Jak wygląda taki przemodelowany pod osobę starszą mebel?

Zauważyliśmy, że zmiany, jakie należy wprowadzić w meblu, by dostosować go do potrzeb starzejących się ludzi, często są niewielkie, np. dodanie wyższych nóżek, wygodniejszych uchwytów, stabilnych podłokietników czy obniżenie półek. Poza tym, pracując z wieloma firmami z regionu Morza Bałtyckiego, zauważyliśmy pewien schemat zachowań konsumenckich: gdy dzieci wyprowadzały się z domu, ludzie w wieku ok. 60 lat przeprowadzali duży remont, a w Skandynawii często wręcz zmieniali miejsce zamieszkania. Stając przed decyzją wyboru nowych mebli, seniorzy zaczynali się zastanawiać, jak dobrać ich funkcjonalność, żeby żyło im się wygodniej.

Z seniorami nie łączy się nam pojęcie estetyki dizajnerskiej...

Najczęściej niestety jest tak, że nawet jeśli mebel jest dostosowany do używania przez osobę starszą, to nie prezentuje się najlepiej. A my chcielibyśmy przekonać przedsiębiorców do tego, że osoby starsze też chciałyby mieć w swoim otoczeniu sprzęty dobrze zaprojektowane i ładne.
ANGELIKA KUBIAK

Seniorzy lubią drewno jako element wystroju wnętrz. Z myślą o nich powstała seria wygodnych mebli przygotowanych w Katedrze Meblarstwa na Wydziale Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu

ANGELIKA KUBIAK

Jaka jest wiedza przeciętnego przedsiębiorcy o starzeniu się społeczeństw?

My sobie z tego jeszcze – niestety – nie zdajemy sprawy. Tymczasem na świecie srebrna ekonomia, czyli produkty i usługi skierowane do seniorów, coraz bardziej się rozwija. Nasi przedsiębiorcy nie wiedzą, jak przygotować się do zmian na rynku. Stąd też zrodził się pomysł projektu BaltSe@nioR.

Ciekawe, że w tym projekcie w ogóle nie tworzycie samego dizajnu mebla, tylko głównie narzędzia, które wspierają przedsiębiorców w projektowaniu dla seniorów.

Wyszliśmy z założenia, że powinniśmy działać na szerszą skalę, by skorzystała z tego jak największa liczba przedsiębiorstw. Faktycznie nie koncentrujemy się na tworzeniu mebli, ale na opracowaniu narzędzi, a więc wspieraniu firm w projektowaniu. Pomyśleliśmy też o narzędziach wirtualnych. W tym projekcie najważniejsza jest wirtualna biblioteka, w której będą mogły się zarejestrować firmy działające we wszystkich państwach regionu Morza Bałtyckiego. Będziemy w niej za darmo udostępniać wszystkie narzędzia, pomysły, szablony i dane zebrane w trakcie realizacji projektu BaltSe@nioR. Obecnie prowadzimy też multidyscyplinarne badania dotyczące problemów seniorów z poruszaniem się w domach. Badania te prowadzone są we wszystkich państwach regionu Morza Bałtyckiego. Wyniki tych badań też udostępnimy firmom, które chcą projektować produkty, w szczególności meble dla osób starszych. Zamiast zestawu tabel i raportów, z którymi i tak niewielu przedsiębiorców chciałoby się zapoznać, zaproponujemy specjalną aplikację, która w bardzo intuicyjny sposób zaprezentowałaby całą wiedzę, jaką w projekcie zdobędziemy.

***

RAFAEL MARCHANTE/REUTERS/FORUM
SPOŁECZEŃSTWO
Holistic News    

Więzienie leczy pracoholików

Zamiast słonecznej plaży – surowa więzienna cela. W Południowej Korei powstał ośrodek, w którym pracownik może "za kratkami" odpocząć od pracy i przemyśleć swoje życie
PIOTR KAMIONKA/REPORTER
SPOŁECZEŃSTWO
Michał Niepytalski

Koniec bajek o bohaterach

Podobno żyjemy w najlepszych, najbardziej moralnych czasach. Dlaczego więc szukamy bohaterów w odległej przeszłości? Przecież oni - gdyby żyli dziś - byliby uznani za zbrodniarzy, zboczeńców lub rasistów
KATERINA SULOVA/PAP/CTK
SPOŁECZEŃSTWO
Łukasz Grzesiczak

Czechy: tańsza taksówka dla seniora

Niemal co piąty Czech skończył 65 lat. Czeskie miasta prześcigają się w pomysłach, jak ułatwić życie swoim seniorom. Popularność zyskują dofinansowywane przez samorządy taksówki dla najstarszych
KATE HOLT/EAST NEWS
SPOŁECZEŃSTWO
Holistic News    

Walka z małżeństwami dzieci

W Etiopii w ciągu dekady odsetek dziewcząt wychodzących za mąż przed 18. rokiem życia spadł z 60 do 40 proc. Kraj jest wzorem dla całej Afryki, w której problem małżeństw niepełnoletnich jest ciągle palący
Więcej
Ta strona używa plików cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Więcej szczegółów w naszej Polityce Cookies. Nie pokazuj więcej tego powiadomienia.
OK

Logowanie

0 %