Alzheimer a pamięć: to odkrycie może zmienić terapię

Alzheimer a pamięć: co właśnie odkryli naukowcy?

Mój tata otrzymał oficjalną diagnozę dwa tygodnie temu – w styczniu zgłosił swoje obawy lekarzowi. Choroba postępuje tak szybko, że obecnie jest w stadium umiarkowanym. Bycie opiekunem wymaga ogromnego wysiłku, cierpliwości i kontroli emocji.

– opowiada o życiu z ojcem, chorującym na Alzheimera, anonimowa użytkowniczka portalu Reddit.com.

Takich historii są dziś tysiące. Na tym tle szczególnego znaczenia nabierają najnowsze doniesienia ze świata nauki. Na horyzoncie rysuje się bowiem przełom w medycynie, istotny zwłaszcza dla osób z demencją i chorobą Alzheimera.

To efekt nowych ustaleń dotyczących wpływu mózgu na pamięć. Odkrycie rzuca świeże światło na zależność między Alzheimerem a procesami zapamiętywania i może w przyszłości pomóc w projektowaniu skuteczniejszych terapii.

Dwa rodzaje pamięci, jeden zaskakujący wniosek

Naukowcy z University of Nottingham oraz University of Cambridge ustalili, że dwa podstawowe rodzaje pamięci – semantyczna i epizodyczna – angażują mózg w niemal identyczny sposób. To wniosek, który podważa utrwalone przekonania i zmienia sposób myślenia o funkcjonowaniu pamięci w chorobie Alzheimera.

Pamięć semantyczna odpowiada za wiedzę ogólną – fakty, pojęcia i informacje o świecie, niezależnie od tego, kiedy i w jakich okolicznościach zostały przyswojone. Pamięć epizodyczna działa inaczej: pozwala odtwarzać konkretne wydarzenia z życia, osadzone w czasie i miejscu. To dzięki niej pamiętamy nie tylko „co”, ale również „kiedy” i „gdzie”.

Tak przebiegał eksperyment

Dziś wiadomo już, że obie formy przywoływania wspomnień angażują zbliżone obszary mózgu. Do takich wniosków doszli brytyjscy badacze, którzy przeprowadzili kontrolowany eksperyment z udziałem ochotników. Uczestników poproszono o zapamiętanie par składających się z logo oraz nazw firm.

Część marek była powszechnie rozpoznawalna, co aktywowało pamięć semantyczną. Inne zestawy były nowe, ale wcześniej wyuczone na potrzeby badania – w tym przypadku uczestnicy musieli sięgnąć po pamięć epizodyczną. W trakcie całego eksperymentu aktywność mózgu monitorowano za pomocą rezonansu magnetycznego.

Mózg działa inaczej, niż sądziliśmy

Oba rodzaje pamięci funkcjonowały w niemal identyczny sposób. Różnice w aktywności mózgu okazały się minimalne i znacznie subtelniejsze, niż wcześniej zakładano. Dla ekspertów był to wyraźny sygnał, że dotychczasowe przekonanie o odrębnych mechanizmach neuronalnych dla różnych typów pamięci wymaga poważnej rewizji.

Na podstawie wcześniejszych badań w tej dziedzinie naprawdę spodziewaliśmy się wyraźnych różnic w aktywności mózgu, ale wszelkie różnice, które zaobserwowaliśmy, były bardzo subtelne.

– powiedziała Dr Tibon, jedna z autorek badania, na łamach strony uczelni University of Nottingham.

Dlaczego to może zmienić terapię?

Odkrycia brytyjskich naukowców wykraczają poza ramy akademickiej ciekawostki. Mogą stać się istotnym impulsem dla medycyny i realnym wsparciem dla zespołów pracujących nad nowymi metodami terapii osób z demencją i chorobą Alzheimera.

Skoro różne typy pamięci angażują w podobny sposób szerokie obszary mózgu, otwiera to drogę do projektowania rozwiązań, które będą wspierać jego funkcjonowanie w procesie przywoływania wspomnień. W kontekście starzejącego się społeczeństwa to wnioski o dużym znaczeniu – również dla Polski.

Alzheimer w Polsce: liczby, które niepokoją

Według danych polskiego Ministerstwa Zdrowia, w naszym kraju na demencję cierpi ok. 650 tysięcy osób. Tylko z chorobą Alzheimera zmaga się w Polsce ok. 350-400 tys. pacjentów. Jak na razie nie ma leku ani metody, która w pełni leczyłaby objawy choroby i cofnęła jej skutki. Mało tego, długość życia po diagnozie jest różna i średnio wynosi:

8-12 lat – kiedy rozpoznano chorobę przed 70. r.ż.,
4-8 lat – jeśli zdiagnozowano pacjenta w wieku 70-80 lat,
2-5 lat – jeżeli pacjent ma co najmniej 85 lat.

Każdy przypadek należy jednak analizować indywidualnie. Rokowanie zależy od wielu czynników – rodzaju i jakości prowadzonej terapii, stylu życia, poziomu wsparcia oraz opieki medycznej. Znaczenie ma także płeć, ponieważ statystycznie kobiety żyją dłużej. Warto podkreślić, że bezpośrednią przyczyną zgonu nie jest sama choroba Alzheimera.

Najczęściej do śmierci dochodzi w wyniku powikłań pojawiających się w zaawansowanym stadium schorzenia. Należą do nich m.in. zapalenie płuc, inne infekcje, odwodnienie czy niedożywienie.

Alzheimer a pamięć: co to oznacza dla rodzin?

Najnowsze odkrycia naukowe, opublikowane w czasopiśmie Nature Human Behaviour, pokazują, że wciąż nie znamy wszystkich aspektów pamięci. A wpływ mózgu na pamięć ma ogromne znaczenie. To pozostawia badaczom furtkę do kolejnych badań i eksperymentów, które w przyszłości mogłyby pomóc w łagodzeniu objawów schorzeń lub całkowicie je wyeliminować.

Warto przeczytać: To chroni pamięć na lata. I nie chodzi o dietę ani leki