To chroni pamięć na lata. I nie chodzi o dietę ani leki

Cel w życiu „tarczą” przed demencją

Czy zastanawialiście się kiedyś, dlaczego niektórzy ludzie w starszym wieku zachowują ostry umysł, mimo ryzyka demencji? Okazuje się, że kluczem może być poczucie celu w życiu.

Poczucie celu w życiu to głębokie przekonanie, że nasze działania mają znaczenie – czy to poprzez pracę, relacje rodzinne, hobby czy wkład w społeczeństwo. Nie chodzi o chwilowe cele, ale o długoterminowy sens, który motywuje do codziennego działania. Badania wskazują, że takie nastawienie nie tylko poprawia samopoczucie. Ono także wpływa na zdrowie fizyczne i psychiczne.

W kontekście demencji – choroby, która dotyka milionów ludzi na świecie, powodując problemy z pamięcią, myśleniem i codziennym funkcjonowaniem – poczucie celu działa ochronnie. Naukowcy sugerują, że pomaga ono budować „rezerwę poznawczą” mózgu. Czyni go to bardziej odpornym na zmiany związane z wiekiem.

Sens życia najlepszą inwestycją w zdrowie mózgu

Przełomowe wyniki przyniosło badanie Life Purpose Lowers Risk for Cognitive Impairment in a United States Population-Based Cohort, którego wyniki zostały opublikowane w 2025 roku w prestiżowym czasopiśmie The American Journal of Geriatric Psychiatry. Badanie objęło ponad 13 tys. osób w wieku powyżej 45 lat.

Na początku badania wszyscy uczestnicy mieli normalne funkcje poznawcze. Ich stan zdrowia był następnie obserwowany nawet przez kolejne 15 lat. Badane osoby odpowiadały na pytania dotyczące poczucia sensu i celu w życiu, a następnie monitorowano u nich występowanie łagodnych zaburzeń poznawczych oraz demencji.

Niższe ryzyko demencji i późniejsze objawy

Wyniki badania pokazały, że osoby z większym poczuciem celu miały o 28 proc. niższe ryzyko rozwoju upośledzenia poznawczego. Co więcej, u tych osób demencja pojawiała się później.

Wyższy poziom poczucia celu w życiu wiązał się z ok. 28 proc. niższym ryzykiem rozwoju upośledzenia funkcji poznawczych i późniejszym ich wystąpieniem we wszystkich badanych grupach etnicznych/rasowych, nawet wśród osób z genetycznym ryzykiem demencji

– podkreślają autorzy raportu

Jak cel w życiu naprawdę chroni mózg? Naukowcy wskazują trzy drogi

Chociaż mechanizmy tego działania nie są w pełni wyjaśnione, naukowcy wskazują trzy główne ścieżki, którymi poczucie sensu buduje odporność mózgu.

Na pierwszym miejscu wymieniają redukcję stresu. Cel i sens nadają wyzwaniom kontekst, co zmniejsza ich przytłaczający charakter i obniża poziom toksycznego dla neuronów kortyzolu.

Drugą ścieżką jest poprawa nawyków zdrowotnych – osoby z jasnym celem częściej dbają o aktywność fizyczną, dietę i regenerację, dostarczając mózgowi optymalnych warunków.

Trzecią jest wzmocnienie połączeń neuronalnych poprzez stymulację neuroplastyczności. Większość tych czynników wiąże się właśnie z posiadaniem jasnego celu w życiu.

Wzmocnienie poczucia sensu życia może być obiecującą i dostępną metodą poprawy odporności poznawczej, nawet u osób obciążonych genetycznie ryzykiem demencji.

– wskazują autorzy raportu na łamach The American Journal of Geriatric Psychiatry

Nigdy nie jest za późno, ani za wcześnie

Autorzy badania zwracają uwagę, że w średnim wieku – gdy mózg jest jeszcze elastyczny – rozwijanie sensu życia może opóźnić lub zapobiec zmianom prowadzącym do demencji. Warto przy tym pamiętać, że cel w życiu nie jest cechą wrodzoną, lecz można go wzmacniać świadomie.

Osoby, które chcą chronić swój mózg przed demencją, nie muszą od razu poszukiwać wielkiej życiowej misji. Chodzi bardziej subiektywne poczucie, że to, co robi się na co dzień, ma znaczenie i jest spójne z własnymi wartościami. Może to być zaangażowanie w życie rodzinne, pracę, działalność społeczną, twórczość, hobby czy relacje. Ważne, by człowiek czuł, że jego życie idzie w określonym kierunku.

Przeczytaj również: Sensacja w neurologii. Ten zapach pomaga w walce z demencją

NOWE i archiwalne wydania kwartalnika HOLISTIC NEWS:

Udanych zakupów!
Księgarnia Holistic News