Czy w Polsce można palić w kominku? Aktualne przepisy 2026

Czy w Polsce można palić w kominku?

W 2026 roku palenie drewnem w kominku jest w Polsce dozwolone, ale z istotnymi ograniczeniami. Wszystko zależy od typu urządzenia, województwa i lokalnych uchwał antysmogowych. W całym kraju nowe kominki muszą spełniać normy Ekoprojektu, a stare mogą wymagać modernizacji lub wymiany.

Ekoprojekt – ważne regulacje dotyczące kominków

Ekoprojekt (Ecodesign) to unijna dyrektywa mająca na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń i poprawę efektywności energetycznej urządzeń grzewczych. Dyrektywa określa m.in. minimalne standardy dla nowych kominków wprowadzanych do obrotu od 1 stycznia 2022 roku. To oznacza, że w sprzedaży mogą znajdować się tylko kominki spełniające te kryteria.

Normy Ekoprojektu dla kominków obejmują przede wszystkim limity emisji pyłu zawieszonego (PM) oraz innych zanieczyszczeń, a także wymóg wysokiej sprawności energetycznej potwierdzony dokumentacją techniczną. W praktyce oznacza to, że kominek ekoprojektowy emituje wielokrotnie mniej pyłów niż tradycyjne palenisko i znacznie efektywniej zamienia drewno na ciepło.

Co istotne, unijne przepisy regulują tylko to, jakie kominki wolno sprzedawać i instalować. Nie zakazują jednak bezpośrednio używania urządzeń już istniejących. To, czy stary kominek można nadal eksploatować, zależy od lokalnych przepisów – przede wszystkim uchwał antysmogowych poszczególnych województw.

W których województwach można palić w kominku?

Zakazy i ograniczenia dotyczące używania kominków w Polsce są wprowadzane na poziomie regionalnym. Ramy prawne wyznacza w tej kwestii ustawa Prawo ochrony środowiska. Daje ona sejmikom wojewódzkim prawo do wprowadzania uchwał antysmogowych, określających rodzaje dopuszczalnych paliw i urządzeń. Na tej podstawie powstały rozporządzenia regionalne, które przesądzają o losie konkretnych typów kominków w danym województwie.

Przepisy dotyczące kominków różnią się w zależności od województwa:

Kujawsko-pomorskie, małopolskie (bez Krakowa), mazowieckie, podkarpackie, śląskie – zakaz używania kominków niespełniających norm Ekoprojektu.
Łódzkie, wielkopolskie – od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje zakaz używania kominków niespełniających norm Ekoprojektu.
Świętokrzyskie – od 1 lipca 2026 r. będzie obowiązywał zakaz używania kominków niespełniających norm Ekoprojektu (tam, gdzie istnieje możliwość przyłączenia budynku do sieci ciepłowniczej lub gazowej).
Lubuskie – od 1 stycznia 2027 r. będzie obowiązywał zakaz używania kominków niespełniających norm Ekoprojektu.
Zachodniopomorskie – od 1 stycznia 2028 r. będzie obowiązywał zakaz używania kominków niespełniających norm Ekoprojektu.
Opolskie – od 1 stycznia 2036 r. będzie obowiązywał zakaz używania kominków niespełniających norm Ekoprojektu.
Dolnośląskie, lubelskie, pomorskie – można używać wszystkich kominków bez ograniczeń (uchwały antysmogowe bez terminów granicznych dla kominków).
Podlaskie, warmińsko-mazurskie – można używać wszystkich kominków bez ograniczeń (brak uchwał antysmogowych).

Jedyne takie miasto na świecie

Oprócz regulacji ogólnowojewódzkich istnieją też regulacje lokalne. Najbardziej znanym przykładem jest Kraków, w którym obowiązuje całkowity zakaz palenia drewnem w kominkach. Zakaz wszedł w życie 1 września 2019 r. i dotyczy wszystkich kominków, niezależnie od ich typu.

Kraków jest jedynym miastem w Polsce, a być może i na świecie, w którym istnieje tak rygorystyczny zakaz używania kominków. W innych regionach Polski zazwyczaj dopuszcza się eksploatację kominków, o ile spełniają one wymagania Ekoprojektu. W skali świata istnieją miasta wprowadzające bardzo restrykcyjne regulacje, ale mają one różną konstrukcję – od czasowych zakazów przy epizodach smogowych po całkowite zakazy w wybranych strefach. Nigdzie nie są jednak aż tak restrykcyjne.

Czy w 2026 roku można używać starszych kominków?

Możliwość korzystania ze starszych kominków w 2026 roku zależy od dwóch elementów: lokalnych uchwał antysmogowych i parametrów samego urządzenia. W wielu województwach od 1 stycznia 2026 r. legalne będzie używanie wyłącznie kominków spełniających normy Ekoprojektu albo charakteryzujących się sprawnością na poziomie co najmniej 80 proc. i nieprzekraczających lokalnych limitów emisji.

Oznacza to, że w części regionów starsze kominki mogą być używane tylko wtedy, gdy zostały doposażone w filtry ograniczające emisję pyłu. Nie ma natomiast potrzeby montowania filtrów w nowych kominkach ekoprojektowych – urządzenia te spełniają normy be dodatkowej modyfikacji.

Póki co w starszych kominkach można palić drewnem bez ograniczeń w woj. podlaskim, warmińsko-mazurskim, dolnośląskim, lubelskim i pomorskim. Wyjątkiem w skali kraju jest Kraków, w którym nie wolno używać zarówno starszych, jak i nowych kominków.

Co grozi za palenie w kominku?

Palenie w kominku jest legalne, o ile urządzenie spełnia normy i nie naruszasz lokalnych uchwał antysmogowych. Jednak jeśli kominek jest stary lub nie ma wymaganych dokumentów potwierdzających jego parametry, możesz narazić się na poważne konsekwencje.

Za palenie w kominku niezgodnie z lokalnymi przepisami grozi mandat w wysokości do 500 zł lub grzywna do 5 tys. zł. Kara może być nakładana wielokrotnie przy każdej kontroli.

Kontrole kominków przeprowadza najczęściej straż miejska lub gminna. Do kontroli upoważnieni są też inspektorzy wojewódzkich inspektoratów ochrony środowisk oraz inspektorzy nadzoru budowlanego.

Dlaczego zakazuje się palenia drewnem w kominkach?

Ograniczenia i zakazy palenia drewnem w kominkach wprowadzono głównie dlatego, że w zwartej zabudowie miejskiej dym z domowych palenisk okazał się jednym z istotnych źródeł bardzo drobnych pyłów PM2,5, które mocno obciążają zdrowie mieszkańców. Mimo że drewno wydaje się bardzo „ekologicznym” źródłem energii, liczne opracowania medyczne podkreślają, że największym problemem w dymie z drewna są właśnie drobne pyły, które wnikają głęboko do płuc i układu krążenia.

Część badań porównuje obciążenie zdrowia przy intensywnym używaniu kominka do efektu biernego palenia papierosów. Badania z krajów nordyckich pokazały, że w niektórych miastach emisje z domowego spalania drewna są jednym z głównych źródeł pyłów PM2,5 i przekładają się na zauważalny wzrost przedwczesnych zgonów. Niektóre opracowania szacują, że w Europie dym z drewna może odpowiadać za dziesiątki tysięcy przedwczesnych zgonów rocznie.

Argumenty zwolenników kominków

Przeciwnicy ograniczeń argumentują, że regulacje są nadmierne, oparte na dezinformacji i ignorują korzyści drewna jako paliwa. Podkreślają m.in. że drewno jest odnawialnym źródłem energii z zerowym bilansem CO2, a sezonowane drewno liściaste w nowoczesnych kominkach emituje minimalne zanieczyszczenia. Ponadto wpływ kominków na smog jest znikomy w porównaniu do innych źródeł emisji.

Nie bez znaczenia jest też fakt, że drewno jest tańsze od gazu czy prądu, co pozwala obniżyć rachunki za ogrzewanie, zwłaszcza w czasach kryzysów energetycznych. Kominek może być też realnym zabezpieczeniem na wypadek awarii sieci albo gwałtownego wzrostu cen gazu i prądu.

W praktyce więc spór zwolenników i przeciwników kominków nie dotyczy samek szkodliwości dymu, ale tego jak daleko powinny sięgać ograniczenia. Stąd częstą linią obrony kominków jest hasło „modernizacja zamiast zakazu”.

Przeczytaj również: Śnieg pod domem? Kiedy musisz odśnieżać, a kiedy nie