Czym jest prawdziwa przyjaźń? Tak stworzymy solidne więzi

Czym naprawdę jest przyjaźń?

Większość z nas pragnie mieć przynajmniej jednego przyjaciela. Osobę, przy której nie trzeba nic udawać, wystarczy być sobą. Powiernika tajemnic, nawet tych najtrudniejszych, bez obaw o ocenianie, lecz z pewnością otrzymania odpowiedniego wsparcia wtedy, gdy najbardziej tego potrzebujemy.

Tylko czym jest przyjaźń? Przez wieki wielu filozofów starało się ją uporządkować. Określić w ścisłych definicjach, niczym figurę geometryczną. Jednak nie każdemu takie ograniczenie się spodobało. Profesor Sophie Grace Chappell w książce A Philosopher Looks at Friendship wspomina o tym z ironią i przeprasza swoich czytelników za te próby.

Podpowiedź sprzed ok. 2500 lat

A przecież już Arystoteles tysiące lat temu pisał o przyjaźni w Etyce nikomachejskiej (Księga VIII) tak:

Jest ona bowiem pewną cnotą lub czymś z cnotą związanym, a ponadto jest czymś dla życia najkonieczniejszym; bo bez przyjaciół nikt nie mógłby pragnąć żyć, chociażby posiadał wszystkie inne dobra; wszak i ci, którzy mają bogactwa, stanowisko i władzę, zdają się najbardziej potrzebować przyjaciół; jakaż bowiem korzyść z takiej przyjemności, jeśli się jest pozbawionym [możności – przyp. red.] wyświadczania przysług drugim, z której przede wszystkim i w sposób najchwalebniejszy korzysta się wobec przyjaciół?

2500 lat później badania nad znaczeniem przyjaźni potwierdziły to, co starożytny Grek przeczuwał jedynie intuicyjnie. Spójrzmy na to, co wykazały.

Podobieństwo myślenia ma znaczenie

Analizując zestaw różnych eksperymentów badawczych, opublikowanych m.in. w czasopiśmie Frontiers in Psychology, można dowiedzieć się więcej o przyjaźni, niż zdołalibyśmy przypuszczać. Badania wykazały, że w dzieciństwie o wiele łatwiej jest nawiązać bliską więź z rówieśnikiem. Wystarczy bliskość drugiej osoby, która powtarza się cyklicznie. Pomagają w tym także cechy charakteru.

Najwięcej przyjaźni nawiązują Ci, którzy są otwarci na nowe doświadczenia i relacje między ludźmi. Pewni siebie ekstrawertycy automatycznie stają się centrum grupy. Wtedy wystarczy już tylko poznać człowieka, którego mózg podobnie reaguje na świat jak nasz. Nie są konieczne wspólne zainteresowania, potrzebna jest jedynie zbliżona praca umysłów.

Dlaczego z wiekiem jest trudniej

Ale uwaga, czas nie jest naszym sprzymierzeńcem. Wprawdzie w szkole więź kształtuje się sama, wystarczy regularna bliskość. W życiu dorosłym to za mało. Należy się o nią postarać, popracować nad relacjami między ludźmi, aby te przemieniły się w przyjaźń, a więc podjąć wysiłek, na który nie każdy jest gotowy. To wtedy bliska więź staje się wyborem, a nie oczywistością.

Co może zaszkodzić przyjaźni

Profesor Chappell zwróciła uwagę w swojej książce na jeden kluczowy aspekt, który może bardzo zaszkodzić przyjaźni, czyli nadmierny moralizm. Przywołała przypadek dwóch wybitnych filozofów XX wieku: Bertranda Russella i Ludwiga Wittgensteina. Mężczyźni zaprzyjaźnili się i spędzali mnóstwo czasu na rozmowach o filozofii języka oraz problemach logiki. Wielokrotnie kłócili się o ten ostatni aspekt ale też o różnice osobowościowe, a także światopoglądowe. Ostatecznie uczeni zerwali kontakty, a Russell przekonał się, że zbyt dużo rozmów filozoficznych może zepsuć relacje.

Autorka publikacji twierdzi, że najlepsza przyjaźń to taka, która jest nieuporządkowana, a zarazem niewypowiedziana i wielowymiarowa. Rozkwita w codziennych drobiazgach, gestach i tej intuicyjnej wiedzy i w ciszy, która nie potrzebuje słów.

Przyjaźń rodzi się w drobiazgach

Bliskie relacje między ludźmi to nie inwestycja, czy transakcja wymienna. Nie można ich zoptymalizować ani zaplanować. Rodzi się z pozoru w nieistotnych, ale konkretnych momentach, podczas wspólnego milczenia, śmiechu z dowcipu, a także pomocy przy drobnych sprawach. Ta więź daje coś bezcennego: poczucie komfortu i bezpieczeństwa, potwierdzenie własnej wartości czy lepsze poznanie siebie oraz otwarcie świata poza „ja”.

Na czym naprawdę polega przyjaźń

Właśnie dlatego przyjaźń to jedno z kluczowych dóbr w naszym życiu. Ta więź nie potrzebuje perfekcji, czasem pomaga, a innym razem irytuje. Czasem jest głośna, ale też milknie. Najważniejsze, że ją mamy, bo, jak pisał Arystoteles, największe bogactwa i władza traci smak bez kogoś, z kim można się tym dzielić. A z bliskimi życie staje się ciepłe, pełne i naprawdę ludzkie.

Warto przeczytać: Nie trzeba wiele, by odnowić starą przyjaźń. Co nas blokuje?