Dwa gatunki ludzi na Sulawesi. Tajemnica sprzed 65 tysięcy lat

Dwa gatunki ludzi: konflikt czy współistnienie?

Najnowsze odkrycie archeologiczne w Azji podważa dotychczasowy obraz przeszłości człowieka. W jaskini Leang Bulu Bettue naukowcy znaleźli ślady, które przesuwają historię regionu znacznie dalej, niż wcześniej zakładano. Znaleziska sięgają nawet 200 tysięcy lat wstecz. To oznacza, że Homo sapiens mógł pojawić się w miejscu, gdzie wcześniej żył inny, dziś już wymarły gatunek homininów.

Leang Bulu Bettue: pradawna historia odkryta na nowo

Sulawesi to jedna z największych wysp świata. Jej historia sięga aż plejstocenu. Słynęła z centrum handlu przyprawami – miała kontakty z Indiami, Chinami i krajami arabskimi, a później też z Portugalią i Holandią. Znacznie wcześniej niż pojawiły się tam szlaki handlowe, wyspa była areną spotkań zupełnie obcych sobie ludzi.

W południowej części wyspy leży słynna jaskinia Leang Bulu Bettue – miejsce, które właśnie wywraca historię regionu. To tu naukowcy natrafili na ślady zmieniające znaną chronologię. Choć najstarsze w tej części świata odciski dłoni sprzed 67 800 lat odkryto niedawno na pobliskiej wyspie Muna, to właśnie osady z Leang Bulu Bettue cofają obecność homininów na Sulawesi aż o 200 tysięcy lat. To mocny dowód, że długo przed pojawieniem się Homo sapiens wyspa była domem dla naszych tajemniczych, wymarłych krewnych.

jaskinia w otoczeniu roślinności — *Jaskinia Leang Bulu Bettue w Azji Fot. Plos One 2025*

Kto żył tu przed nami?

Homo sapiens dotarł na Sulawesi około 65 tysięcy lat temu, w drodze z Azji do Australii. Najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie naukowym Plos One pokazują jednak, że historia człowieka na tej wyspie zaczęła się znacznie wcześniej, choć niekoniecznie dotyczyła naszego gatunku.

Międzynarodowy zespół naukowców przebadał ziemię, po której chodzili pradawni mieszkańcy wyspy. Analizowali kolejne warstwy osadów jak zapis dawno zapomnianej kroniki, odsłaniając ślady życia sprzed setek tysięcy lat i sekrety ludzkości, która zniknęła bez śladu.

Miejsce spotkań: głosy sprzed epok

Wszystko wskazuje na to, że słynna jaskinia była miejscem przełomu między gatunkami ludzi. To głębokie schronisko skalne skrywa ślady aktywności homininów sprzed ponad 132 tysięcy lat, czyli na długo przed pojawieniem się naszych przodków. Świadczą o tym nie tylko kamienne narzędzia, lecz także wyraźne ślady rozbioru zwierząt. To dowód na istnienie pradawnej tradycji kulturowej, która trwała przez setki tysięcy lat i pozostawiła po sobie materialny ślad w skale.

Zmiana warty – brutalna czy pokojowa?

Około 50 tysięcy lat temu, a według części badań nawet wcześniej, nastąpił wyraźny przełom. W jaskiniach Sulawesi, takich jak Leang Karampuang, odkryto najstarsze na świecie przykłady sztuki figuratywnej i myślenia symbolicznego. Sceny polowań i ludzkie postacie wyprzedzają europejskie malowidła o tysiące lat.

Znaleziono także ochrę, czyli pigment używany do malowania na skałach. Zmieniła się również dieta. Intensywne polowania ustąpiły miejsca wykorzystaniu megafauny, która nie przetrwała do naszych czasów. To sygnał, że wcześniejsza populacja żyjąca wśród wymarłych słoni azjatyckich stopniowo ustępuje miejsca nowej kulturze człowieka.

Ślady bez kości – zagadka trwa

Tajemnicy dodaje fakt, że naukowcy nie znaleźli kości homininów – jedynie narzędzia i ślady ich działalności. Przez to nadal nie wiemy, czy mamy do czynienia z Homo erectus, Denisovans czy jeszcze inną, do tej pory nieodkrytą linią.

Właśnie dlatego mimo najnowszych odkryć naukowców z Australii, Indonezji i Wielkiej Brytanii nadal pozostaje więcej pytań niż odpowiedzi. Jakie były kulisy nagłej zmiany kultury i gatunków ludzkich? Czy oba typy człowieka spotkały się, spoglądając sobie w oczy? Doszło do brutalnych walk, czy pokojowego przejęcia terenu?

Nauka nadal nie zna odpowiedzi

Leang Bulu Bettue nie daje jednoznacznych odpowiedzi. To wciąż otwarta zagadka sięgająca setek tysięcy lat wstecz. Naukowcy kontynuują badania i zapowiadają dalsze wykopaliska, które mają pomóc wyjaśnić historię indonezyjskiej wyspy.

Na Sulawesi hominini żyli przez milion lat, zanim się tam pojawiliśmy, więc kopiąc wystarczająco głęboko, można cofnąć się w czasie do momentu, gdy dwa gatunki ludzi stanęły twarzą w twarz.

– powiedział prof. Adam Brumm, jeden z autorów badania, cytowany przez portal News.griffith.edu.au.

To może pomóc wyjaśnić, jak doszło do zmiany kultury i wymiany między populacjami. Sulawesi staje się jednym z najważniejszych miejsc badań nad początkami człowieka, a jaskinia Leang Bulu Bettue kluczowym stanowiskiem dla zrozumienia tej historii.