Emocje silniejsze niż portfel. Skąd się bierze poparcie dla socjalu

Emocje a polityka. Jak wpływają na nasze wybory

Nie osobowość ani temperament, lecz lęk okazuje się kluczowy dla zrozumienia, dlaczego część społeczeństwa skłania się ku lewicowej polityce gospodarczej. Do takich wniosków doszli badacze ze Stony Brook University w Nowym Jorku. U podstaw tej zależności leży mechanizm znacznie starszy niż współczesne ideologie — ukształtowany jeszcze w toku ewolucji.

Aby go uchwycić, naukowcy przeanalizowali odpowiedzi niemal 18 tysięcy osób ze Stanów Zjednoczonych i Holandii. W centrum ich uwagi znalazły się poziom lęku oraz niestabilność emocjonalna respondentów. Badanie miało zweryfikować tzw. hipotezę wsparcia społecznego — intuicyjną, ale ważną: nasze poczucie bezpieczeństwa w grupie wpływa na to, jakie rozwiązania polityczne uznajemy za pożądane.

Doświadczenia zakorzenione w genach

Nasi przodkowie mogli przetrwać tylko dzięki życiu w grupie. Wykluczenie ze wspólnoty oznaczało poważne problemy — nierzadko śmiertelne. Dlatego, mimo zmian cywilizacyjnych, umysły wielu osób wciąż interpretują brak społecznego wsparcia jako realne zagrożenie. Odpowiedzi na swoje obawy szukają więc w polityce, między innymi w programach socjalnych.

Badacze postanowili sprawdzić, czy osoby lękliwe i odczuwające wyobcowanie rzeczywiście częściej popierają politykę oferującą bezpieczeństwo ekonomiczne. Wyniki ich analiz nie pozostawiają wątpliwości.

Czy lęk ma większe znaczenie niż poglądy polityczne

Stabilność emocjonalna okazała się mieć niewielkie znaczenie. To lęk najsilniej wpływał na poparcie dla lewicowej polityki gospodarczej — w tym dla działań mających zmniejszać różnice między bogatymi a biednymi. Co więcej, osoby bardziej lękliwe były wyraźnie bardziej skłonne popierać redystrybucję bogactwa, czyli ponowny podział majątku, którego celem jest wyrównywanie nierówności społecznych.

Siła wpływu lęku na poglądy była co najmniej porównywalna z poziomem dochodów, a jednocześnie okazała się znacznie większa niż znaczenie innych czynników materialnych, takich jak posiadany majątek.

Poczucie wyobcowania umacnia poparcie dla polityki socjalnej

Decydujące znaczenie miał kontekst społeczny. Osoby o wysokim poziomie lęku, które jednocześnie doświadczały silnego wsparcia ze strony otoczenia, nie wykazywały wyraźnego skrętu w stronę lewicowych poglądów. Zdecydowanie inaczej było w przypadku tych, którzy czuli się wyobcowani — oni wyraźnie skłaniali się ku polityce socjalnej.

Jak podkreślają autorzy artykułu opublikowanego w British Journal of Political Science, zależność ta była taka sama zarówno w Holandii, jak i w Stanach Zjednoczonych. Im mniej kontaktów społecznych miały osoby lękowe — zarówno w świecie online, jak i poza nim — tym silniejsze było ich poparcie dla polityki redystrybucji.

Wyniki badań naukowców zostały potwierdzone także przez kolejny eksperyment.

Emocje a polityka. Jak działa brak lajków

Eksperci sprawdzili te wnioski w praktyce. Przeprowadzili testy online z udziałem ponad 1000 Amerykanów. Uczestnicy mieli utworzyć konta i „polubić” innych na wirtualnej grupie. Część uczestników została celowo wykluczona z tych interakcji, aby symulować społeczne odrzucenie. 

Okazało się, że osoby, które doświadczyły wykluczenia i miały przy tym skłonności lękowe, zwiększały poparcie dla polityki socjalnej. Wystarczyły już anonimowe interakcje w sieci, aby uruchomić stary, ewolucyjny mechanizm reakcji na zagrożenie.

Kluczowa rola przynależności i lęku

Wyniki badań jednoznacznie pokazują, że poczucie przynależności i lęk przed wykluczeniem są fundamentalne dla kształtowania się poglądów politycznych. Poczucie zagrożenia i samotność mogą skłaniać ludzi ku lewicy ekonomicznej – niezależnie od wysokości ich dochodów czy statusu materialnego.

Warto przeczytać: Lewica czy prawica? Naukowcy zbadali, kto częściej popiera przemoc