Gry wideo lekiem na demencję? Zaskakujące wyniki badań

20 lat obserwacji, ważny wniosek

Najnowsze wyniki 20-letniego badania ACTIVE, opublikowane w magazynie Alzheimer’s & Dementia, pokazują, że komputerowy trening szybkości przetwarzania informacji może zmniejszyć ryzyko rozpoznania choroby Alzheimera i innych otępień nawet dwie dekady po zakończeniu ćwiczeń.

Autorzy badania podkreślają, że to pierwsza tak długa praca, która łączy konkretny rodzaj treningu poznawczego z mniejszym ryzykiem klinicznie rozpoznanej demencji.

Badanie ACTIVE (Advanced Cognitive Training for Independent and Vital Elderly) to randomizowana próba kliniczna, w której wzięło udział ponad 2800 początkowo zdrowych, samodzielnych osób w wieku 65 lat i starszych. Badanie rozpoczęto w 1998 roku w USA i śledzono jego uczestników przez kolejne 20 lat.

Jak przeprowadzono eksperyment

Uczestników badania losowo przydzielono do jednej z czterech grup: treningu pamięci, rozumowania, szybkości przetwarzania oraz grupy kontrolnej bez treningu. W ciągu 5-6 tygodni uczestnicy trzech grup szkoleniowych odbyli do 10 sesji treningowych trwających po 60-75 minut. Połowa z nich wróciła na dodatkowe sesje „wzmacniające” po roku lub trzech latach.

Efekt po 5–6 tygodniach

Po zakończeniu programu uczestnicy badania byli regularnie oceniani pod kątem funkcji poznawczych i codziennego funkcjonowania, a także pod kątem rozpoznania demencji. Wcześniejsze analizy z 10-letniego okresu obserwacji pokazały, że wszystkie trzy rodzaje treningu poprawiają funkcjonowanie poznawcze i pomagają utrzymać samodzielność. Najnowsza analiza potwierdziła długoterminowy wpływ treningu na ryzyko demencji.

Długookresowa analiza wykazała, że tylko grupa, która przeszła trening szybkości przetwarzania, miała istotnie niższe ryzyko rozpoznania demencji niż grupa kontrolna. Efekt ten był niezależny od wieku uczestników na początku badania. Treningi pamięci i rozumowania poprawiały sprawność poznawczą i funkcjonowanie. W dłuższym okresie nie wiązały się jednak z istotnym spadkiem ryzyka demencji.

Wygrywa szybkość i uwaga

Zastosowany w badaniu trening szybkości przetwarzania opierał się na zadaniach wymagających szybkiego przetwarzania bodźców wzrokowych i dzielenia uwagi. Uczestnicy musieli w ułamkach sekund rozpoznawać bodźce w centrum pola widzenia i na jego obrzeżach, a program adaptacyjnie zwiększał poziom trudności.

Naukowcy spekulują, że intensywne, nastawione na szybkość i podzielną uwagę zadania angażują szerokie sieci neuronalne, które budują tzw. rezerwę poznawczą. W konsekwencji zachowanie sprawności w tego typu zadaniach przekłada się na lepsze funkcjonowanie w złożonych sytuacjach życia codziennego. Ich pogorszenie z kolei jest jednym z pierwszych objawów demencji.

Dlaczego to badanie jest wyjątkowe?

To pierwsze tak długie badanie, które pokazuje związek między konkretną formą treningu poznawczego a mniejszym ryzykiem demencji. Co istotne, wzmacnia też przekonanie, że mózg w podeszłym wieku pozostaje plastyczny i reaguje na dobrze zaprojektowany trening. Innymi słowy, reaguje podobnie jak mięśnie na ćwiczenia fizyczne.

Wniosek, że trening szybkości był powiązany z niższym ryzykiem demencji dwie dekady później, jest niezwykły, ponieważ sugeruje, że stosunkowa niewielka interwencja niefarmakologiczna może mieć długoterminowe efekty. Nawet niewielkie opóźnienia w wystąpieniu demencji mogą mieć duży wpływ na zdrowie publiczne i pomóc w obniżeniu rosnących kosztów opieki zdrowotnej.

– podkreśla dr Marilyn Albert Johns Hopkins Medicine

Gry wideo i demencja: o co chodzi

Eksperci zwracają uwagę, że wyniki mogą skłonić naukowców i firmy technologiczne do opracowania nowych, lepiej zaprojektowanych gier wideo i aplikacji treningowych dla seniorów. Szczególne znaczenie mogą mieć gry i aplikacje, które ćwiczą szybkość przetwarzania i podzielną uwagę, a nie tylko proste zapamiętywanie. Takie gry powinny wymagać skupienia, szybkich reakcji i stale zmieniających się bodźców, a ich poziom trudności powinien rosnąć wraz z poprawą wyników gracza.

Przykład stanowi komercyjna wersja ćwiczenia użytego w badaniu, znana dziś jako „Double Decision” w serwisie BrainHQ. Gracze muszą jednocześnie identyfikować obiekty w centrum ekranu i lokalizować inne na jego obrzeżach, a gra stopniowo skraca czas ekspozycji i zwiększa liczbę bodźców.

Dobrze zaprojektowane gry angażują plastyczność mózgu, budując nowe połączenia neuronalne. W przypadku chorych na wczesną demencję, gry wideo mogą spowalniać postęp choroby, poprawiając uwagę i przetwarzanie.

Mówimy o fundamentalnej zmianie fizyczno-chemicznej, która naprawdę ma istotny wpływ na zdrowie mózgu.

– podkreśla, cytowany przez CNN, dr Michael Merzenich, emerytowany profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco.

Jak powinna wyglądać gra

Jedną z głównych korzyści stosowaniu gier wideo w profilaktyce demencji jest ich szeroka dostępność. Program może trafić do milionów użytkowników, także w mniejszych miejscowościach. Ponadto aplikacja może na bieżąco dopasowywać poziom trudności do postępów konkretnych użytkowników i przypominać o sesjach.

Co jeszcze obniża ryzyko

Naukowcy zastrzegają jednocześnie, że trening szybkości przetwarzania nie zastąpi innych elementów profilaktyki. Aktywność fizyczna, zdrowa dieta, leczenie nadciśnienia czy utrzymywanie kontaktów społecznych są nie do zastąpienia. Gry wideo mogą być jednak ważnym uzupełnieniem walki z demencją. Szczególnie jeśli są dobrze zaprojektowane i oparte na dowodach naukowych.

Przeczytaj również: To chroni pamięć na lata. I nie chodzi o dietę ani leki