Poprzedni
Następny

Matematyczny Nobel pierwszy raz dla kobiety

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Karen Keskulla Uhlenbeck (UNIVERSITY OF TEXAS)
Przeczytanie tego artykułu zajmie około 2 minut Ma 76 lat, badała bańki mydlane i właśnie odebrała Nagrodę Abela – jedną z najbardziej prestiżowych nagród w dziedzinie matematyki. Karen Keskulla Uhlenbeck, emerytowana profesor Uniwersytetu Teksańskiego, jest pierwszą kobietą, która otrzymała to wyróżnienie

Norweski rząd ustanowił Nagrodę Abela w 2002 r. Nagroda w wysokości 6 mln koron (ok. 700 tys. dolarów) to matematyczny odpowiednik Nagrody Nobla. Karen Keskulla Uhlenbeck otrzymała ją za „pionierskie osiągnięcia w geometrycznych równaniach różniczkowych cząstkowych, teorii cechowania i układów całkowalnych oraz za jej fundamentalny wpływ na analizę, geometrię i fizykę matematyczną” – informuje komitet.

W poprzednich latach nagrodę otrzymali m.in. John Nash (bohater filmu „Piękny umysł”) i Andrew Wiles, który udowodnił twierdzenie Fermata (co było jedną z największych sensacji naukowych XX w.).

Pionierka badań… baniek mydlanych

„Jej teorie zrewolucjonizowały nasze rozumienie minimalnych powierzchni, takich jak te tworzone przez bańki mydlane, i ogólnie problemów minimalizacji w wyższych wymiarach” – podkreśla w komunikacie prasowym Hans Munthe-Kaas, przewodniczący Komitetu Abela.

Uhlenbeck badała, jakie kształty przyjmują bańki mydlane, by minimalizować energię. Bańka jest kulista, ale kształt piany mydlanej (czyli najmniejszej powierzchni utworzonej z mnóstwa połączonych baniek) to problem bardziej złożony.

Amerykańska matematyczka próbowała rozwiązać go w abstrakcyjnych zakrzywionych przestrzeniach o wyższym wymiarze niż trzy. Tym samym stała się pionierem nowej gałęzi matematyki – analizy geometrycznej. Opracowane przez nią narzędzia i metody analizy są używane przez każdego geometrę i analityka.

Mentorka wielu pokoleń matematyczek

Uhlenbeck wyróżniła się nie tylko swoimi osiągnięciami naukowymi, ale też działalnością na rzecz równości płci w nauce. Jest współzałożycielką Instytutu Kobiet i Matematyki, programu utworzonego w 1993 r., który rekrutuje i wspiera kobiety w prowadzeniu badań matematycznych na wszystkich etapach kariery akademickiej. O pracy naukowca marzyła od dziecka.

„Powiedziano nam, że nie możemy uprawiać matematyki, ponieważ jesteśmy kobietami. Lubiłam robić to, czego nie powinnam, to był rodzaj legalnego buntu” – pisała w autobiograficznym eseju z 1996 r.

Uhlenbeck piastowała stanowiska na kilku uniwersytetach. Nie ukrywa, że często była marginalizowana przez kolegów z uczelni. W 1987 r. trafiła na Uniwersytet Teksański w Austin, gdzie pracowała aż do przejścia na emeryturę w 2014 r.

„Patrząc wstecz, zdaję sobie sprawę, że miałam wielkie szczęście. Byłam w czołówce pokolenia kobiet, które rzeczywiście mogły uzyskać prawdziwą pracę w środowisku akademickim. Przez całą moją karierę nigdy nie czułam się jak jeden z facetów” – mówiła w rozmowie z dziennikiem „New York Times”.

Źródła: Nature, New York Times, The Abel Prize

]]>
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp

IN THE ARTICLES