Nauka
Lodowce gwałtownie topnieją. Punkt krytyczny w 2041 roku
04 lutego 2026
Wczesna diagnoza chorób układu krążenia
Badacze z Helmholtz Munich i Uniwersytetu Technicznego w Monachium zaprezentowali technologię, która otwiera nowe drzwi w walce z chorobami układu krążenia. Fast-RSOM (fast Raster Scan Optoacoustic Mesoscopy) to zaawansowane narzędzie obrazowania, które pozwala na nieinwazyjne badanie najmniejszych naczyń krwionośnych bezpośrednio przez skórę.
Na czym polega metoda fast-RSOM?
Metoda opiera się na wykorzystaniu impulsów światła laserowego, które absorbuje krew w tkankach. Powoduje to lokalne, bardzo szybkie rozszerzenie i powstanie fal akustycznych. Te fale są następnie wychwytywane przez przetwornik ultradźwiękowy i rekonstruowane komputerowo w trójwymiarowy obraz mikrokrążenia w skórze. W odróżnieniu od klasycznego USG czy angiografii, fast-RSOM nie wymaga podawania kontrastu ani nakłucia naczyń. Urządzenie skanuje powierzchnię skóry w sposób całkowicie nieinwazyjny.
Nasze nowatorskie podejście oferuje bezprecedensowy wgląd w to, jak choroby układu krążenia manifestują się na poziomie mikronaczyniowym.
– mówi współautor badania, dr Angelos Karlas.
Wykrywanie chorób serca: obiecujące wyniki badań
W opublikowanym w Light: Science & Applications badaniu naukowcy pokazali, że fast‑RSOM potrafi z bardzo wysoką dokładnością mierzyć dysfunkcję śródbłonka w pojedynczych włośniczkach skóry. To o tyle istotne, że dysfunkcja śródbłonka jest jednym z najwcześniejszych sygnałów rozwijającej się choroby układu krążenia. Pojawia się zanim dojdzie do zwężeń dużych tętnic czy zawału.
Badania wykazały, że fast-RSOM wykrywa subtelne, dynamiczne zmiany w mikrokrążeniu (np. sposób, w jaki najmniejsze naczynia rozszerzają się po krótkotrwałym uciśnięciu przepływu). Te parametry różniły się wyraźnie między osobami zdrowymi a pacjentami z czynnikami ryzyka lub już istniejącą chorobą naczyniową. I to nawet w sytuacji, gdy klasyczne badania dużych naczyń nie wykazywały jeszcze dramatycznych odchyleń.
Nowa nadzieja dla pacjentów z chorobami układu krążenia
Dla pacjentów fast-RSOM oznacza potencjalnie szybkie, bezbolesne i bezinwazyjne badanie. Takie, które pozwala z większą precyzją identyfikować osoby o podwyższonym ryzyku chorób układu krążenia. Taki „skan skóry” mógłby pomóc lepiej dobrać profilaktykę (np. dietę, aktywność fizyczną, farmakoterapię) u osób teoretycznie jeszcze zdrowych, ale w praktyce w wysokiej grupie ryzyka. Nowe urządzenie mogłoby też służyć do monitorowania efektów leczenia.
Umożliwiając wcześniejsze interwencje i dokładniejsze monitorowanie, fast-RSOM może zmienić sposób zapobiegania chorobom układu krążenia i ich leczenia – poprawiając rokowania pacjentów i obniżając koszty opieki zdrowotnej w perspektywie długoterminowej.
– podkreśla prof. Vasilis Ntziachristos.
Dodatkową zaletą jest kompaktowy charakter systemu fast-RSOM. Przenośne urządzenie w przyszłości mogłoby być stosowane nie tylko w szpitalach, ale także w przychodniach przy okazji rutynowych badań.
Wykrywanie chorób serca: lekarze już na to czekają
Opublikowane w styczniu 2026 roku wyniki badań pokazują duży potencjał fast-RSOM. Technologia ta jest jednak wciąż na etapie badań klinicznych i walidacji. Naukowcy zapowiadają kolejne badania na większych, bardziej zróżnicowanych grupach pacjentów. Planowane są m.in. badania podłużne. Mają one pokazać, jak dobrze biomarkery fast-RSOM przewidują rozwój chorób sercowo naczyniowych w porównaniu ze standardowymi metodami.
Naukowcy pracują także nad dalszym udoskonalaniem urządzeń, w tym nad wielospektralną wersją fast-RSOM. Pozwoli ona równocześnie oceniać np. utlenowanie krwi w różnych warstwach skóry oraz skanować większe obszary.
Wdrożenie nowego urządzenia do rutynowej praktyki będzie zależeć od zakończenia tych badań, standaryzacji protokołów, certyfikacji urządzeń medycznych oraz analiz kosztowych. Eksperci szacują, że minie jeszcze co najmniej kilka lat, zanim fast-RSOM stanie się standardem w poradniach.
Przeczytaj również: Przełom w medycynie? AI zdiagnozuje choroby serca w 15 sekund
