Sztuczna inteligencja i manipulacja. Tak AI zmienia Twoje poglądy

Ufasz AI? To może być błąd

Aż 84 proc. z nas korzysta ze sztucznej inteligencji. Tak wynika z raportu KPMG w Polsce. Przydaje nam się do nauki, pracy, a także ułatwia nam zwykłe codzienne życie. Często z jej pomocą piszemy różne teksty. Zapisujemy myśli, sądząc, że to my panujemy nad nią a nie ona nad nami. A czy zastanawiałeś się, kiedyś, że może być odwrotnie? Że to sztuczna inteligencja w dyskretny i subtelny sposób próbuje Tobą manipulować? Pewne światło rzucają na to nowe badania naukowców z Cornwell University.

Już wcześniej dowiedziono, że popularne narzędzia AI przekłamują tłumaczenie tekstów, często je skracając i dodając od siebie nierzetelne treści. Często nazywa się to halucynacjami AI. Teraz badacze z USA poszli o krok dalej. Sugerują, że system autouzupełniania pisanych słów sztucznej inteligencji może manipulować naszymi postawami wobec ważnych kwestii społecznych.

Eksperyment, który zmienia wszystko

W eksperymencie, w którym uczestniczyło ponad 2500 internautów, badani mieli za zadanie napisać esej o roli testów standaryzowanych w edukacji. Podzielono ich na trzy grupy. Pierwsza, kontrolna, nie mogła korzystać z funkcji autouzupełniania tekstu przez AI. Druga mogła używać podpowiedzi prostego modelu językowego, który celowo faworyzował testy standaryzowane.

Trzecia natomiast nie korzystała z AI w trakcie pisania. Mimo to przed rozpoczęciem zadania otrzymała zestaw argumentów popierających testy standaryzowane, wygenerowanych przez bota.

Sztuczna inteligencja i manipulacja w praktyce

Wyniki pokazały wpływ modeli językowych na postawy uczestników. Osoby korzystające z funkcji autouzupełniania, częściej prezentowały poglądy zbliżone do tych, które sugerował model językowy w kwestii roli testów standaryzowanych w edukacji. Co istotne, u około 30 proc. badanych odnotowano zmianę opinii, mimo że nie wykorzystali oni żadnej z podpowiedzi wygenerowanych przez AI.

Jak czytamy w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym Science, wpływ modelu językowego był silniejszy na tych użytkowników, którzy korzystali z funkcji autouzupełniania, a nie jedynie zapoznali się z listą argumentów stworzonych wcześniej przez sztuczną inteligencję.

Najbardziej niepokojące? Oni tego nie widzieli

W drugim eksperymencie uzyskano podobne rezultaty. Co więcej, po jego zakończeniu uczestnicy ocenili bot jako zrównoważony i rzetelny. Nie zauważyli, że AI zmienia ich poglądy. Nawet uprzednie ostrzeżenie o tendencyjności nie pomogło w trafnej ocenie sztucznej inteligencji. Internauci nadal nie zauważali manipulacji modelu i wpadali w jego pułapkę.

W naszym drugim eksperymencie ani ostrzeżenie przed, ani poinformowanie po zadaniu nie zmniejszyło wpływu na zmianę postaw.

– powiedział Sterling Williams-Ceci, jeden z autorów badania, na łamach portalu PsyPost.

AI jako lustro. Ale nie twoje

Mimo że wyniki badań wprost wskazują na powiązanie autouzupełniania sztucznej inteligencji z manipulacją postaw jej użytkowników, eksperci zwracają uwagę na ograniczenia badania. Nie jest jasne między innymi, czy zaobserwowane zmiany miały charakter krótkotrwały czy długofalowy.

Zależności między sztuczną inteligencją, a manipulacją człowiekiem coraz chętniej są omawiane w literaturze i filmach. Shannon Vallor w The AI Mirror: How to Reclaim Our Humanity in an Age of Machine Thinking nazywa to lustrem Narcyza. Teoretycznie, gdy patrzymy w ekran, widzimy własne myśli. Prawda jest jednak taka, że odbijają się w nim miliardy słów ludzi z przeszłości.

Sztuczna inteligencja i manipulacja naszym myśleniem

Sztuczna inteligencja nie tworzy niczego od podstaw, lecz opiera się na tym, co wcześniej zostało napisane. Dlatego warto na chwilę się zatrzymać i zadać sobie pytanie, kto naprawdę kieruje naszymi działaniami: my sami czy jednak to AI kształtuje nasze poglądy. A w ślad za nimi być może także nasze decyzje. Technologia nie może więc zwalniać z samodzielnego myślenia i kierowania się własnym rozumem. W przeciwnym razie sami zastawiamy na siebie pułapkę z tego, co miało być usprawnieniem w naszym dążeniu do lepszego poznania świata.

Warto przeczytać: Zagrożenia sztucznej inteligencji. Model AI modyfikował swój kod