Nie proszą o pomoc i znikają. Polska w czołówce samobójstw mężczyzn

Dlaczego mężczyźni tak rzadko proszą o pomoc

Takie historie coraz rzadziej trafiają na pierwsze strony. Zaczynają się w pracy, w zaciszu domowym i często kończą się, zanim ktokolwiek zdąży zareagować. Dopiero dane pokazują skalę tego niezwykle niepokojącego zjawiska.

W Polsce spośród osób, które każdego dnia odbierają sobie życie, zdecydowaną większość stanowią mężczyźni — aż 11 na 13 przypadków. Co więcej, pięć razy częściej niż kobiety podejmują oni skuteczne próby samobójcze. To najwyższa różnica między płciami w całej Europie. W skali roku oznacza to niemal pięć tysięcy ludzkich tragedii.

Z raportu Samobójstwa i próby samobójcze w Polsce w latach 2020–2024 wynika, że choć kobiety coraz częściej podejmują próby rozstania się z życiem, to mężczyźni znacznie częściej doprowadzają je do końca. Jednym z powodów może być to, że kobiety łatwiej skłonić do zmiany decyzji, podczas gdy mężczyźni rzadziej mówią o kryzysie i rzadziej szukają pomocy.

Jedno jest pewne: w żadnym innym kraju Europy różnice między kobietami a mężczyznami w tych statystykach nie są tak wyraźne jak w Polsce. Przyczyn tego stanu rzeczy jest wiele i żadnej z nich nie da się sprowadzić do jednego prostego wyjaśnienia.

Zdrowie psychiczne mężczyzn: dlaczego zostają sami z problemami

Wielu mężczyzn w Polsce przez lata uczy się jednego: problemy należy ukrywać, a słabości maskować. To sprawia, że kryzys psychiczny często pozostaje niewidoczny. Nawet dla najbliższych.

Do tego dochodzą doświadczenia życiowe, które szczególnie mocno uderzają w mężczyzn. Po rozwodach ojcowie znacznie rzadziej niż matki sprawują codzienną opiekę nad dziećmi, co dla wielu z nich oznacza poczucie straty, izolacji i narastające obciążenie psychiczne.

Przekaz wychowawczy dotyczący mężczyzn brzmi: »masz być silny, twardy i radź sobie sam«, dlatego też dla mężczyzn wciąż szukanie pomocy na zewnątrz wydaje się mocno problematyczne

– mówił Tomasz Górecki, psycholog, koordynator Programu Interwencji Kryzysowej Instytutu Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego w rozmowie z Głosem Wielkopolskim w 2022 roku.

Warto przy tym podkreślić, że mężczyźni nie są jedyną grupą społeczną w Polsce, która pilnie potrzebuje wsparcia w obszarze zdrowia psychicznego. Skala problemu jest jednak na tyle duża, że nie sposób go dłużej ignorować.

Więcej treści na temat zdrowia psychicznego znajdziesz na naszym kanale na YouTube.

Co mówią dane o próbach samobójczych w ostatnich latach

Od kilku lat w całej polskiej populacji widać wyraźny wzrost liczby prób odebrania sobie życia, odnotowywanych przez Policję. Tempo wzrostu zaczęło jednak stopniowo hamować. W 2021 roku liczba prób była wyższa o 24 procent, rok później wzrost wyniósł niespełna 11 procent, w 2023 roku spadł do 1,8 procent. W 2024 roku ponownie odnotowano wzrost — o 5,9 procent.

Jak wynika z raportu Samobójstwa i próby samobójcze w Polsce w latach 2020-2024 ten trend można odczytywać na dwa sposoby. Z jednej strony pokazuje on, że kryzys psychiczny wciąż dotyka coraz większej liczby osób — zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Z drugiej strony świadczy o rosnącej czujności otoczenia. Bliscy, rodziny i znajomi coraz częściej dostrzegają realne zagrożenie i reagują, wzywając pomoc przez numer alarmowy 112.

Powodem może być np. sytuacyjny kryzys emocjonalny spowodowany trudną sytuacją życiową np. rozstanie, ciężka sytuacja materialna, nagłe doświadczenie traumatyczne lub myśli samobójcze mogą być objawem zaburzenia psychicznego np. epizodu depresji.

– analizował Tomasz Górecki we wspomnianej rozmowie z Głosem Wielkopolskim

Kryzys zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży

Ten kryzys nie omija także najmłodszych. Dane z ostatnich lat pokazują, że problem zdrowia psychicznego coraz wyraźniej dotyka dzieci i młodzież.

Rok 2022 był pod tym względem rekordowy — tylko wtedy ponad 150 tysięcy nieletnich podjęło próbę odebrania sobie życia. W kolejnych latach tendencja zaczęła się obniżać, co daje ostrożne powody do nadziei. To jednak nie oznacza, że problem został rozwiązany.

Choć w dwóch ostatnich latach liczba prób wyraźnie się zmniejszyła, skala zjawiska nadal budzi poważny niepokój. Presja społeczna, rosnący wpływ mediów społecznościowych oraz trudności gospodarcze coraz mocniej odbijają się na zdrowiu psychicznym młodego pokolenia i całego społeczeństwa.

Warto przeczytać: Strach przed życiem. Strach przed sobą. Tych symptomów nie wolno lekceważyć

Pamiętaj. Nie jesteś sam/sama

Jeśli czujesz, że jesteś w kryzysie psychicznym – tu znajdziesz ludzi, którzy będą potrafili Ci pomóc:

• całodobowa linia wsparcia z chatem i telefonem 800 70 2222 (dyżurują psychologowie);
• telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111;
• telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych 116 123.