AI tropi pradawne zwierzęta. Odkryła coś ważnego

Aplikacja identyfikująca ślady dinozaurów

DinoTracker to mobilna aplikacja oparta na sztucznej inteligencji, dostępna za darmo na GitHubie. Stworzyli ją naukowcy z Helmholtz-Zentrum w Berlinie i Uniwersytetu Edybnurskiego. Aplikacja powstała w oparciu o sieci neuronowe szkolone na tysiącach zarysów skamieniałych tropów. Zamiast opierać się na przypisanych wcześniej etykietach, które mogą być błędne, badacze zastosowali podejście bez nadzoru. Algorytm sam wyłuskuje wzorce kształtów i grupuje ślady dinozaurów według podobieństwa, a dopiero potem porównuje je z interpretacjami ekspertów.

Jak działa DinoTracker?

Użytkownicy – zarówno profesjonaliści, jak i amatorzy – mogą wgrać w aplikacji zdjęcie lub szkic tropu dinozaura. AI analizuje 8 kluczowych cech, takich jak rozstaw palców, pozycja pięty, powierzchnia kontaktu z podłożem i rozkład ciężaru. Algorytm porównuje te cechy z bazą obejmującą kilka tysięcy rzeczywistych tropów oraz milionami symulowanych wariacji, uwzględniając deformacje spowodowane czasem i warunkami geologicznymi.

Ostatecznie DinoTracker wskazuje kilka najbardziej podobnych znalezisk i podpowiada do jakiej grupy dinozaurów najpewniej należał „autor” danego śladu.

Skuteczność na poziomie ekspertów

W testach porównawczych DinoTracker osiągnął zgodność z klasyfikacjami zespołów ludzkich specjalistów na poziomie ok. 90 proc. Nie mylił się nawet w przypadku kontrowersyjnych lub trudnych do zidentyfikowania tropów. Ta wysoka skuteczność wynika z treningu na ogromnej bazie danych, co pozwala aplikacji radzić sobie z wariacjami spowodowanymi przez podłoże, jak piasek czy błoto.

Kiedy znajdujemy ślad dinozaura, staramy się zrobić coś na wzór Kopciuszka i znaleźć stopę pasującą do pantofelka. Ale to nie takie proste, ponieważ kształt śladu dinozaura zależy nie tylko od kształtu stopy dinozaura, ale także od rodzaju piasku lub błota, po którym stąpał, oraz od sposobu poruszania się stopy.

– tłumaczy, cytowany przez The Guardian, prof. Steve Brusatte z Uniwersytetu Edynburskiego.

Badacze podkreślają, że skuteczność na poziomie ok. 90 procent nie oznacza nieomylności. To raczej dowód, że AI zaczyna dorównywać ekspertom wyspecjalizowanym w konkretnej grupie tropów i może działać jako szybki „głos doradczy” w wątpliwych przypadkach.

Człowiek wciąż jest niezbędny

DinoTracker nie zastępuje formalnej identyfikacji. Naukowcy nadal muszą sprawdzać zgodność śladu z wiekiem warstwy skalnej, rodzajem osadu i innymi danymi terenowymi, zanim ogłoszą, że dany trop rzeczywiście należy do konkretnego gatunku. Aplikacja analizuje bowiem wyłącznie kształt odcisku, a nie kontekst geologiczny. DinoTracker nie wie, w jakim typie skały zachował się trop ani jaki jest dokładny wiek warstwy. To ludzie muszą sprawdzić, czy data osadów, środowisko sedymentacji i inne dane terenowe rzeczywiście pasują do zaproponowanego gatunku.

Modele uczenia maszynowego mogą też być wrażliwe na braki w danych. Jeśli w zbiorze treningowym jest mało śladów z jednej grupy, algorytm będzie radził sobie z nimi gorzej niż z tropami liczniej reprezentowanych gatunków.

Nasza metoda zapewnia obiektywny sposób rozpoznawania zmienności śladów i testowania hipotez na temat ich twórców. To doskonałe narzędzie do badań, edukacji, a nawet pracy w terenie.

– podkreśla dr Gregor Hartmann z Helmholtz-Zentrum.

Nowe możliwości dla paleontologów i łowców skamieniałości

DinoTracker jest dostępny jako darmowa aplikacja, co pozwala korzystać z niego nie tylko zawodowym paleontologom, lecz także pasjonatom-amatorom. Po wgraniu zdjęcia narzędzie automatycznie wskazuje najbliższe znane odpowiedniki, a tym samym pomaga szybko zdecydować, czy warto prowadzić dokładniejsze wykopaliska lub zgłaszać znalezisko do muzeum.

Z naukowego punktu widzenia aplikacja otwiera możliwość przeglądu ogromnych, rozproszonych baz zdjęć tropów i wyszukiwania „ukrytych” wzorców. Pierwsze doniesienia wskazują, że system wykrył już całe grupy śladów, które wcześniej były rozproszone w literaturze i nie były kojarzone jako potencjalnie wspólna grupa.

Ptaki są starsze niż sądziliśmy?

DinoTracker dokonał tez już pierwszego istotnego odkrycia. Aplikacja ujawniła tropy sprzed ponad 200 milionów lat, przypominające ptasie. Badacze opisują, że chodzi m.in. o wąskie, trójpalczaste tropy z wyraźnie odseparowanym tylnym „palcem” i niewielką powierzchnią kontaktu pięty. To zestaw cech kojarzony raczej z lekkimi, dwunożnymi ptakami niż masywnymi dinozaurami.

Te ślady poprzedzają najstarsze znane ptaki o 60 milionów lat. Naukowcy zaznaczają, że istnieją co najmniej dwa konkurencyjne wyjaśnienia. Albo niektóre z tych najstarszych tropów rzeczywiście zostawiły bardzo pierwotne ptaki, albo należały one do dinozaurów, których stopy ewolucyjnie upodobniły się do ptasich.

Gdyby te ślady pozostawiły ptaki, oznaczałoby to, że ptaki mają znacznie starsze i głębsze korzenie, niż sądziliśmy.

– komentuje Steve Brusatte.

Przeczytaj również: Takiego miejsca świat jeszcze nie widział.16 tys. śladów dinozaurów

Aktualny numer kwartalnika Holistic News

Z kodem LUTY26 dostawa do paczkomatów InPost gratis!

Udanych zakupów!
Księgarnia Holistic News