Miłość i ryzykowne zachowania. Jak uczucie wyłącza rozsądek

Co miłość robi z decyzjami

Od dzieciństwa uwielbiałem czytać historie miłosne – od chińskiej baśni ludowej The Butterfly Lovers po Romeo i Julię Szekspira – i poruszają mnie zarówno niezłomna wierność bohaterów, jak i ból ich tragicznych zakończeń. To sprawiło, że zacząłem się zastanawiać: czy ludzie naprawdę mogą poświęcić wszystko dla miłości? Czy to starożytny mit, czy kulturowy impuls, który współcześni ludzie jedynie odziedziczyli, tak że w obliczu miłości pozostajemy nieustraszeni i gotowi oddać wszystko?

– napisał prof. Heng Li, autor badania, na łamach portalu PsyPost.

Dlatego postanowił sprawdzić to w kontrolowanych warunkach i przeprowadził cztery odrębne eksperymenty. Chciał precyzyjnie zbadać, czy romantyczne bodźce realnie wpływają na decyzje oraz do jakich zachowań mogą skłonić ludzi pod wpływem uczuć. W każdym badaniu uczestników podzielono na dwie grupy: eksperymentalną i kontrolną.

Jak miłość wspiera ryzykowne zachowania

Grupa eksperymentalna została poddana romantycznym bodźcom. Czytała historie miłosne, oglądała reklamy i grafiki o takim charakterze. Grupa kontrolna otrzymała materiały neutralne, pozbawione emocjonalnego kontekstu. Następnie wszystkich uczestników skonfrontowano z serią prób, w tym sytuacjami wymagającymi podjęcia decyzji ryzykownych, a nawet niezgodnych z prawem.

Jak wynika z publikacji w czasopiśmie naukowym Scandinavian Journal of Psychology, wyniki wszystkich czterech eksperymentów były jednoznaczne i spójne. Kontakt z romantycznymi bodźcami zwiększał skłonność do podejmowania ryzyka. Uczestnicy nie tylko deklarowali większą gotowość do takich działań, lecz także częściej wybierali ryzykowne opcje, takie jak wykupienie skoku na bungee czy nawet udział w łapówkarstwie.

Niezliczone codzienne obserwacje i badania empiryczne pokazują, że zdrowy związek miłosny przynosi wiele pozytywnych rezultatów. Jednak miłość ma też tendencję do uderzania nam do głowy; gdy jesteśmy w związku, często kierują nami uczucie, emocje i hormony w ocenie partnera.

– zakończył prof. Li.

Silniejsze uczucie, mniej kontroli

Zjawisko ryzykownych zachowań pod wpływem miłości nie jest nowe i od lat przyciąga uwagę badaczy. W ciągu ostatnich piętnastu lat kolejne publikacje naukowe regularnie wskazywały na zwiększoną impulsywność zakochanych mężczyzn.

Już w latach 2007–2013 amerykańscy badacze wykazali, że impulsy romantyczno-seksualne mogą nasilać skłonność do niebezpiecznych decyzji finansowych, takich jak hazard, zachowań fizycznych w postaci sportów ekstremalnych oraz społecznych, w tym większej gotowości do konfrontacji z innymi.

Kobiety i mężczyźni reagują inaczej

Kobiety reagowały inaczej. W ich przypadku miłość rzadziej przekładała się na ryzykowne decyzje, a jeśli już pojawiały się zachowania skrajne, dotyczyły przede wszystkim poprawy wyglądu. Różnice te badacze wiążą z uwarunkowaniami ewolucyjnymi.

W okresie starań o partnerkę to mężczyźni częściej prezentowali zachowania ostentacyjne, mające podkreślić ich atrakcyjność nie tylko fizyczną, lecz także finansową i charakterologiczną. Najsilniejszy efekt obserwowano u singli oraz na wczesnym etapie relacji.

Gdy wyniki się rozjeżdżają

Nie wszystkie badania dotyczące zachowań pod wpływem miłości przyniosły jednak identyczne wnioski. Dla porównania: w 2015 roku zespół naukowców przeprowadził osiem dużych eksperymentów z udziałem ponad 1600 osób. Ich rezultaty nie potwierdziły wcześniejszych ustaleń części psychologów. Wpływ romantycznych uczuć na decyzje okazał się w tych właśnie testach słaby i niestabilny.

Singiel ryzykuje częściej

Mimo rozbieżności wcześniejszych analiz najnowsze badanie prof. Li wskazuje, że romantyczne bodźce mogą obniżać poziom samokontroli. W takich warunkach rośnie gotowość do podejmowania ryzyka, także działań niezgodnych z prawem. Wyniki sugerują, że miłość bywa stanem, który czasowo osłabia moralne hamulce i sprzyja decyzjom podejmowanym pod wpływem emocji.

Inaczej wygląda to w przypadku osób pozostających w długotrwałych, stabilnych związkach. One częściej zachowują ostrożność i rzadziej wybierają ryzykowne rozwiązania niż single. Różnica między impulsywnym początkiem relacji a dojrzałą, ugruntowaną więzią okazuje się wyraźna.

Badania chińskiego naukowca pokazują, że nawet hipotetyczna romantyczna sytuacja może uruchomić mechanizmy ograniczające samokontrolę. To sygnał ostrzegawczy zarówno dla zakochanych, jak i dla tych, którzy dopiero wchodzą w nową relację.

Warto przeczytać: Podziwiamy, zazdrościmy, ulegamy. Psychologia bogactwa