Rewolucja ma twarz 22-letniej kobiety

Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on linkedin
Alaa Salah podczas wiecu opozycji w Chartumie, kwiecień 2019 r. (AFP / EAST NEWS)

Studentka stała się symbolem antyrządowej rewolty w Sudanie. Intonująca bojowe pieśni kobieta porwała za sobą tłumy w chwili, gdy decydują się losy całego kraju

Protesty w Sudanie rozpoczęły się w grudniu 2018 r. Mieszkańcy tego prawie 40-milionowego kraju wyszli na ulicę z powodu drożyzny, ale do postulatów socjalnych szybko dołączyły polityczne – żądania ustąpienia rządzącego od 30 lat prezydenta Omara al-Baszira i demokratyzacji życia publicznego.

11 kwietnia prezydent został obalony przez armię, ale rewolucja jest nadal w toku. Protestujący nie chcą pozwolić, by w kraju zakorzeniła się władza wojskowa, co byłoby typowym porewolucyjnym scenariuszem w tej części świata.

22-latka symbolem protestów

Równolegle walkę o swoje prawa i miejsce w nowym sudańskim porządku toczą kobiety. 8 kwietnia na Twitterze pojawiło się niezwykłe zdjęcie z protestu w stołecznym Chartumie, które szybko obiegło świat. Przedstawia ono 22-letnią Alaę Salah, studentkę inżynierii i architektury, przemawiającą do demonstrantów. Na YouTube trafiło natomiast wideo z Alaą intonującą bojowe pieśni.

Ubrana w tradycyjną, powłóczystą białą szatę dziewczyna stała się ikoną oporu przeciwko rządom przemocy. „Jej ubiór to nawiązanie do strojów noszonych przez nasze matki i babki w latach 60., 70. i 80. Wkładały je na marsze i uliczne demonstracje przeciwko poprzednim wojskowym dyktaturom” – napisała na Twitterze Hind Makki, amerykańska działaczka ekumeniczna sudańskiego pochodzenia.

„Nubijska królowa” walczy o demokrację

W odróżnieniu od wielu innych krajów arabskich, w Sudanie kobiety odgrywają ważną rolę w życiu publicznym. Dobrze pamięta się ich znaczący udział w protestach z 1964 i 1985 r. Magazyn „The Arab Weekly” cytuje słowa Salah: „Sudańskie kobiety zawsze uczestniczyły w rewolucjach w tym kraju. Jeśli spojrzysz na historię Sudanu, państwem rządziły królowe. To część naszego dziedzictwa”.

Bohaterka Chartumu miała na myśli kandaki, królewskie siostry w starożytnym królestwie Kusz, które miały ogromny wpływ na rządy w państwie. Zresztą internauci określają Alaę właśnie mianem „Kandaki” lub „Nubijskiej królowej”.

Według szacunków kobiety stanowiły 50–60 proc. protestujących przeciwko rządom al-Baszira. Kobiet nie brak wśród liderów sudańskiej opozycji, choć za aktywność polityczną często spotykają je represje. Aktywistka z Chartumu Ihsan Abdulaziz, aresztowana na początku stycznia, przez 58 dni była przetrzymywana w ciężkich warunkach w więzieniu w Omdurmanie.

Kobiety na linii frontu

Z czego wynika powszechny udział kobiet w sudańskiej rewolucji? Chodzi nie tylko o tradycję politycznej aktywności, ale także o fakt, że obalony reżim był kobietom zdecydowanie wrogi. Przed 1989 r. mogły się kształcić, pracować w prestiżowych zawodach, a nawet zasiadać w parlamencie, ale al-Baszir po przejęciu władzy zwrócił się ku fundamentalistycznemu islamowi i skrajnie konserwatywnej wizji społeczeństwa.

Nadal obowiązujące w Sudanie „prawa o moralności” ściśle regulują ubiór i zachowanie kobiety. W 2013 r. głośna była sprawa Amiry Osman Hamed, która została wychłostana za eksponowanie włosów. „Prawa w Sudanie opierają się na mentalności głoszącej, że w kobiecie siedzi diabeł. W moim kraju kobiety są karane za niewłaściwy strój, nieodpowiednią porę powrotu do domu oraz inne rzekome przewinienia” – mówiła później Hamed.

Wojskowi w miniony weekend zgodzili się powołać wspólną radę z organizatorami protestów w składzie, co odebrano jako pozytywny krok na rzecz zmian w kraju. Ale sudańskie kobiety nadal mają o co walczyć. Dziennikarka i blogerka Reem Abbas w rozmowie z magazynem „Sojourners” stwierdziła: „Kobiety są na linii frontu, ale nasza scena polityczna wciąż jest zdominowana przez mężczyzn. Nie mamy gwarancji, że kobiety nie zostaną zepchnięte na bok, a ich żądania nie zostaną zignorowane. Wciąż jest wiele do zrobienia”.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on linkedin
LinkedIn
Maciej Koprowicz

Maciej Koprowicz

Absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, z wykształcenia dziennikarz i historyk. Jego specjalnościami są muzyka i popkultura (jest autorem pierwszej polskiej biografii zespołu The Smiths), ale jego zainteresowania obejmują także historię, naukę, sztukę i politykę społeczną. Miłośnik futbolu i podróży po Europie.