Jak podjąć decyzję? Ten moment sprawia, że już się nie wahasz

Dlaczego w końcu mówisz: wybieram

Dziecko uczy się przez naśladowanie. Patrzy, powtarza, sprawdza, co działa. Tak przejmuje od rodziców i opiekunów pierwsze umiejętności, gesty, słowa i nawyki. Łatwo więc pomyśleć, że w dorosłości działa to tak samo, tylko szybciej i z większym przekonaniem, że decyzja naprawdę jest nasza. Ale to nie jest cała prawda.

Nowe badanie opublikowane w Proceedings of the National Academy of Sciences pokazuje, jak się uczymy. Gdy przyswajamy pewne zachowania, nie zawsze po prostu powtarzamy to, co robią inni. Nie zawsze też wybieramy rozwiązanie, które od razu wydaje się najlepsze. Najpierw sprawdzamy różne możliwości. Dopiero potem trzymamy się tej, która pojawia się na tyle często, by uznać ją za sprawdzoną.

Zanim zdecydujesz, patrzysz na innych

Mówiąc wprost: nie chodzi o to, że ludzie nie decydują zupełnie sami. Ale o to, że zanim uznają wybór za właściwy i własny, bardzo często muszą najpierw zobaczyć wystarczająco dużo sygnałów z otoczenia. To jasny mechanizm wyjaśniający proces podejmowania decyzji przez człowieka. I to, że uczymy się od innych, to wiadomo od dawna. Nowe badanie wskazało moment, w którym obserwowane zachowania przestało być tylko cudzą decyzją, a zaczęło być normą.

Jak podjąć decyzję nie mając pewności

Kluczem jest tak zwana zasada tolerancji. To prosta reguła matematyczna, która opisuje moment, w którym powtarzalność zaczyna wyglądać jak norma. Widzimy wyjątki, ale jeśli coś zdarza się wystarczająco często, przestajemy traktować to jak przypadek. Zaczynamy myśleć: tak właśnie się robi. Na początku tej zasady używano, by zrozumieć, jak dzieci uczą się języka ojczystego. Dziecko słyszy regularne formy, ale spotyka też wyjątki. Mimo to potrafi wychwycić regułę.

Ten mechanizm podejmowania decyzji przez człowieka było widać w eksperymencie. Uczestnicy mieli uzgadniać wspólne odpowiedzi, między innymi wymyślać nazwy dla nieznanych twarzy. Nie chodziło o jedną poprawną nazwę. Liczyło się to, czy dwie osoby wybiorą tak samo. Gdy ich odpowiedzi się zgadzały, dostawały niewielką nagrodę. Dzięki temu eksperci mogli analizować, jak podejmowane decyzje badanych zmieniają się w czasie, a z niepewności rodzi się pewna „reguła”.

Kiedy cudzy wybór staje się naszym

Rezultat uczenia się społecznego powtarzał się niczym schemat. Na początku uczestnicy zmieniali odpowiedzi i sprawdzali różne możliwości. Potem następował moment przełomu. Na początku uczestnicy nie byli pewni, co wybrać, więc próbowali różnych odpowiedzi. Później coraz częściej wracali do jednej opcji. Gdy uznali, że widzieli ją już wystarczająco wiele razy, zaczynali traktować ją jak właściwy wybór.

Wnioski z badania na temat tego, jak podjąć decyzję przez człowieka jasno pokazują, że model oparty na zasadzie tolerancji lepiej oddaje rzeczywiste zachowania ludzi w czasie eksperymentu niż pozostałe teorie. Mało tego, trafniej je przewiduje, co stanowi dla nas cenną wskazówkę.

Nie kopiujesz. Sprawdzasz, co wraca

Ten mechanizm decyzji podejmowanych przez człowieka pomaga zrozumieć nie tylko uczenie się języka, ale też to, jak przyjmujemy zachowania od innych ludzi. Podobnie jak dziecko rozpoznaje regułę mimo wyjątków, tak dorosły może uznać, że dane zachowanie jest normalne, bo widział je wystarczająco wiele razy.

Jak podjąć decyzję, gdy inni tez wybierają

Co równie interesujące, rezultaty badań rzucają też nowe światło na zmiany społeczne. Jeśli można sprecyzować moment, kiedy ludzie „przywiązują się” do określonej reguły, niewykluczone też, że można również określić potrzebną liczebność grupy, która może ją podważyć, by doszło do zmiany. To wartościowa sugestia dla nas wszystkich, a zwłaszcza dla liderów akcji społecznych i firm.

Pomimo ciekawych rezultatów prac naukowców z: Stanford University, University of Pennsylvania oraz CUNY Graduate Center, te badania są jedynie początkiem. Na ludzkie zachowania i to, jak podjąć decyzję, wpływają też status, władza, tożsamość i presja grupy. Najbezpieczniejszy wniosek jest taki: nasze wybory, zwłaszcza te podejmowane w kontakcie z innymi, bywają mniej chaotyczne, niż się wydaje. Nie są jednak ani czystą kalkulacją, ani prostym kopiowaniem.

Warto przeczytać: Uważaj, jakich piosenek słuchasz. Mają wpływ na Twoje decyzje