Depresja u dzieci. Zwiastunem jest ich sposób patrzenia

Co właściwie przyciąga wzrok dziecka?

Czy to, jak patrzy dziecko, może nam powiedzieć więcej o jego problemach ze zdrowiem psychicznym? Teoretycznie jedno z drugim nie powinno mieć wiele wspólnego. W praktyce jednak sposób spojrzenia dziecka mówi o nim więcej, niż może się wydawać.

Naukowcy z Binghamton University i University of New Mexico chcieli sprawdzić, co pojawia się pierwsze. Czy dzieci zaczynają inaczej patrzeć na emocje innych, a dopiero potem pogarsza się ich samopoczucie? Czy może jest odwrotnie, najpierw pojawiają się problemy, a dopiero później zmienia się sposób patrzenia?

Przez dwa lata patrzyli im w oczy

Aby się tego dowiedzieć, zaangażowali 242 dzieci w wieku 8-14 lat. Przez dwa lata obserwowali ich, sprawdzając ich samopoczucie oraz to, jak patrzą na innych ludzi. Do tego wykorzystano urządzenie śledzące ruch gałek ocznych, czyli eye-tracker.

Dzieci patrzyły na twarze różnych ludzi: smutnych, radosnych, rozzłoszczonych, a nawet o neutralnym wyrazie twarzy. Urządzenie rejestrowało, na których twarzach dzieci dłużej zatrzymywały wzrok.

I wtedy wynik się odwrócił

Teoretycznie jeśli dziecko spogląda na smutne twarze, jest to sygnał, że w niedalekiej przyszłości może się rozwinąć u niego depresja. Badania jednak tego nie wykazały. Zależność była wręcz odwrotna.

Jak czytamy w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym w czasopiśmie Journal of Psychopathology and Clinical Science analizy ekspertów wykazały, że kiedy u dziecka pojawiały się zmiany depresyjne, po pewnym czasie zaczęło ono inaczej patrzeć na twarze ludzi. To oznacza, że sposób patrzenia na emocje prędzej jest skutkiem lub śladem depresyjnego samopoczucia, aniżeli miałaby to być jego pierwotna przyczyna. Sednem badania jest jednak rola matki.

Ale była jeszcze jedna różnica

I tu pojawiła się ważna różnica. Jeśli mama wcześniej przechodziła depresję, dzieci z większą liczbą objawów z czasem częściej zatrzymywały wzrok na smutnych twarzach. U pozostałych dzieci ten mechanizm wyglądał inaczej.

U części dzieci mechanizm działał inaczej. Nie ciągnęło ich bardziej do smutnych twarzy, po prostu radosne przestawały przyciągać ich uwagę. To drobna, ale ważna różnica. I właśnie tu pojawia się kolejny trop: historia matki. Dlaczego mogła mieć znaczenie?

Badacze nie potrafią wskazać jednej przyczyny. Podejrzewają jednak, że dzieci matek, które przechodziły depresję, mogą od małego częściej stykać się ze smutkiem, napięciem i stresem. Z czasem stają się więc bardziej wyczulone na takie sygnały. A kiedy same zaczynają czuć się gorzej, smutne twarze mogą jeszcze mocniej przyciągać ich uwagę.

Depresja u dzieci wygląda różnie

Smutne twarze same w sobie nie okazały się zapowiedzią późniejszych problemów. Badacze zobaczyli coś odwrotnego: najpierw pogarszało się samopoczucie dziecka, a dopiero później zmieniał się sposób, w jaki patrzyło na innych. To ważne odwrócenie tego, czego wcześniej się spodziewano.

Rezultaty amerykańskich naukowców pokazują, że mechanizmy i objawy depresji u dzieci są bardziej skomplikowane, niż nam się wydawało, a rola matki odgrywa tu istotną rolę. Właśnie dlatego jeśli zauważymy niepokojące sygnały u dziecka, warto je obserwować kompleksowo. Tylko tak możemy mu zapewnić jak najlepszą pomoc.

Warto przeczytać: Skuteczna terapia bez leków? Nadzieja w walce z depresją