Lęk przed decyzją: Jak przestać uciekać przed własnym sukcesem

Czego się właściwie boimy?

Gdyby ktoś nas zapytał wprost – „boisz się?”, pewnie byśmy zaprzeczyli. Lęk przed decyzją rzadko ma twarz wielkiej, dramatycznej porażki. Nie boimy się zwykle katastrofy, ale czegoś znacznie drobniejszego i przez to trudniejszego do uchwycenia.

Że ktoś nas oceni, wyjdziemy na niekompetentnych, będzie niezręcznie, pomylimy się przy ludziach.

Marshall Goldsmith i Mark Reiter w książce Żyj dobrze, niczego nie żałuj piszą wprost: kiedy myśl o skorzystaniu z jakiejś szansy wywołuje w nas lęk, powinniśmy się zawsze zatrzymać i zapytać – czego konkretnie się boimy? Bardzo często nawet nie dochodzimy do tego pytania. Wycofujemy się, zanim je zadamy.

I to wycofanie ma twarz rozsądku. Mówimy sobie, że to nie ten moment. Że trzeba poczekać. Że warunki nie są idealne. A warunki idealne – jak wiadomo – nie nadchodzą nigdy.

Decyzje podejmowane gorszego dnia

Jest jeszcze jeden mechanizm, o którym mówimy rzadko. Kiedy jesteśmy zmęczeni, przeziębieni, kiedy coś się nie układa – nasze „tu i teraz” zaczyna zajmować całą dostępną przestrzeń. Patrzymy na szansę, decyzję, wyzwanie przez bardzo wąski kadr. I ten kadr – gorszy tydzień, trudny miesiąc, brak energii – zaczyna wyglądać jak całość obrazu.

Zachowujemy się, jakby to, co jest trudne teraz, miało określać wszystko. Jakby jeden fragment był całym życiem.

To jest błąd, który trudno dostrzec od środka. Bo kiedy jesteś w tym momencie, naprawdę tak to wygląda. Naprawdę wydaje się, że nie masz siły, że to nie ma sensu, że to nie jest dobry czas.

Ale to jest tylko fragment. I minie – jak każdy.

Lęk przed decyzją a perspektywa starszego siebie

Goldsmith i Reiter proponują prosty, ale wymagający test. Jeśli wydaje nam się, że w krótkim czasie coś się nie uda – że spotkamy się z odmową, że się wygłupimy – powinniśmy zmienić horyzont czasowy. Spojrzeć na tę sytuację oczami starszego siebie. Czy ta odmowa zostawi ślad na całe życie? Czy wywoła tylko chwilowy dyskomfort – jak zadrapanie, które szybko się goi?

To jest bardzo proste pytanie. I jednocześnie bardzo trudne – bo wymaga wyjścia poza bieżący moment. Poza zmęczenie, gorszy dzień, chwilę, która akurat nie sprzyja. Ale właśnie ta zmiana perspektywy oddziela decyzje podejmowane ze strachu od decyzji podejmowanych z rozeznaniem. Strach zawsze jest blisko. Perspektywa wymaga dystansu.

Wysiłek, który się nie kończy

Jest jeszcze jedna rzecz, o której rzadko myślimy przy okazji decyzji. Że nie istnieje moment, w którym wszystko się kończy. W którym można powiedzieć: „dość już osiągnąłem, na tym poprzestanę”. Goldsmith i Reiter piszą, że budowanie dobrego życia jest procesem bez punktu końcowego – równie dobrze moglibyśmy przestać oddychać.

To brzmi wymagająco. Ale może być też uwalniające. Bo skoro nie ma momentu, który decyduje o wszystkim – to jeden gorszy tydzień też nie decyduje o wszystkim. Zmęczenie nie definiuje nas całościowo. Chaos, brak energii, przeziębienie – to jest tylko fragment o wiele większej całości.

Nie warto więc podejmować decyzji z poziomu jednego fragmentu. Być może nasze największe błędy polegają właśnie na tym – że pozwoliliśmy jednemu momentowi zdecydować na całe życie.

Warto przeczytać: Ciągle podejmujesz złe decyzje? To wina pewnego nawyku