Perfekcjonizm wśród studentów rośnie. Widać lęk przed porażką

Perfekcjonizm wśród studentów rośnie

Naukowcy z York St John University oraz London School of Economics and Political Science sprawdzili, jak szybko narasta perfekcjonizm wśród studentów. Przeanalizowali 307 badań obejmujących ponad 82 tysiące młodych ludzi z trzech krajów: Wielkiej Brytanii, Kanady i Stanów Zjednoczonych. Dane dotyczyły okresu od lat 80. XX wieku do 2024 roku. Choć badania różniły się między sobą, ogólny wynik okazał się wyraźny.

Nie chodziło wyłącznie o ambicję, wysokie standardy czy chęć osiągania lepszych wyników. Szczególnie mocno rosła ta ciemniejsza strona perfekcjonizmu: lęk przed porażką, nadmierne przejmowanie się błędami, wątpliwości wobec własnych działań i przekonanie, że inni oczekują nienaganności.

Autorzy badania podkreślają jednak, że wzrost perfekcjonizmu dotyczy nie tylko obaw przed krytyczną oceną ze strony innych ludzi, ale także rosnącej ambicji i wymagań wobec samego siebie (self-oriented perfectionism). To właśnie połączenie obu tych sił tworzy szczególnie niebezpieczny koktajl. Studenci nie tylko boją się porażki w oczach otoczenia, ale też coraz bardziej bezlitośnie wymagają perfekcji również od siebie.

Co istotne, siła związku między perfekcjonizmem a problemami takimi jak depresja czy lęk nie słabnie z upływem czasu. Oznacza to, że im więcej młodych ludzi dotyka ten trend, tym większa jest skala szkód na poziomie całego pokolenia – nawet jeśli nie każdy spełnia kryteria klinicznego zaburzenia.

Przełom przyszedł po 2000 roku

Jak czytamy w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym American Psychological Association lęk przed porażką nie narastał równomiernie. Najbardziej uaktywnił się na początku lat 2000. Badacze zwracają uwagę, że za przyspieszeniem tych zmian stoją przede wszystkim długoterminowe procesy ekonomiczne: rosnące nierówności społeczne oraz okresy spowolnienia gospodarczego.

To one sprawiają, że młodzi ludzie czują, iż sukces nie jest już gwarantowany, a cena błędu wydaje się dramatycznie wysoka. Dlatego walka z rosnącym perfekcjonizmem nie może ograniczać się wyłącznie do indywidualnych technik radzenia sobie ze stresem.

Skutki perfekcjonizmu widać w psychice

Wyniki pracy brytyjskich naukowców nie oznaczają, że większość młodych ludzi cierpi na zaburzenia psychiczne. Bardziej chodzi o rosnące tendencje, a nie same choroby. Warto jednak mieć na uwadze, że siła związku między perfekcjonizmem a depresją, lękiem czy stresem pozostaje stabilna od lat. Oznacza to, że wraz z rosnącą liczbą osób dotkniętych tym zjawiskiem, rośnie też ogólny ciężar problemów psychicznych w całej populacji młodzieży.

Eksperci podkreślają również, że tendencję perfekcjonistyczną da się ograniczać – zarówno poprzez indywidualną pracę nad sobą i terapię, jak i szersze zmiany systemowe: zmniejszanie nierówności ekonomicznych, łagodzenie kulturowej presji na sukces oraz tworzenie otoczenia, w którym porażka nie jest traktowana jako dramatyczna osobista kompromitacja.

Warto przeczytać: Nie każdy perfekcjonizm jest zły. Ale tylko jeden uczy dziecko wybaczać