ADHD w biznesie. Kto ma większą szansę na sukces?

Jak wykorzystać ADHD w biznesie?

ADHD w biznesie coraz częściej przestaje być tematem wyłącznie medycznym. W mediach społecznościowych, podcastach i poradnikach dla przedsiębiorców pojawia się przekaz, że impulsywność, potrzeba nowości i trudność w znoszeniu rutyny mogą sprzyjać prowadzeniu własnej firmy. Działalność gospodarcza daje przecież więcej autonomii niż etat: pozwala samodzielnie ustalać rytm pracy, zmieniać kierunek działania i szybciej testować pomysły.

Ta narracja ma pewne podstawy. Badanie opublikowane w 2019 roku, oparte na danych blisko 10 tys. osób, wykazało, że osoby z rozpoznanym ADHD częściej deklarowały zamiar założenia firmy i częściej podejmowały konkretne działania przedsiębiorcze. Ponadto wśród studentów diagnoza ta wiązała się niemal z dwukrotnie wyższym prawdopodobieństwem rozpoczęcia takiej aktywności.

Założenie firmy to nie to samo co jej prowadzenie

Z takich obserwacji łatwo wyprowadzić popularny wniosek, że skoro tradycyjne środowisko pracy bywa dla osób z ADHD źródłem trudności, własna firma może być dla nich atrakcyjną alternatywą. Problem w tym, że ADHD nie jest jedną cechą, która zawsze działa tak samo. Pod tą nazwą kryją się między innymi impulsywność, nadruchliwość, nieuwaga oraz problemy z organizacją i kończeniem zadań. To, co na początku pomaga dostrzec okazję lub podjąć ryzyko, później może utrudnić prowadzenie firmy.

Metaanaliza opublikowana w Entrepreneurship Theory and Practice, obejmująca 47 badań, pokazała, że związek ADHD z przedsiębiorczością zależy od etapu. Nadpobudliwość i impulsywność sprzyjają postawom i zachowaniom związanym ze startem firmy. Objawy nieuwagi oraz ogólne nasilenie ADHD wiązały się natomiast z gorszymi wynikami po uruchomieniu działalności. Innymi słowy: ADHD może ułatwiać wejście w biznes, ale niekoniecznie pomaga go utrzymać i rozwijać.

Nowy numer już jest!

Płeć i inteligencja mają znaczenie

Najnowsze badanie opublikowane w Applied Psychology jeszcze bardziej komplikuje obraz. Jego autorzy przeanalizowali dane ponad 4 tys. Amerykanów, których obserwowano przez 28 lat – od dzieciństwa do dorosłości. Celem było sprawdzenie, czy ADHD rozpoznane w dzieciństwie wiązało się później z prowadzeniem własnej firmy. Badacze nie poprzestali jednak na prostym zestawieniu osób z diagnozą i bez niej. Uwzględnili też poziom inteligencji oraz płeć.

Wynik nie potwierdził popularnego przekonania, że ADHD samo w sobie zwiększa szanse na przedsiębiorczość. W całej badanej grupie takiej zależności nie było. Pojawiła się dopiero wtedy, gdy badacze oddzielnie przyjrzeli się kobietom i mężczyznom oraz ich wynikom w testach zdolności poznawczych.

ADHD w biznesie nie działa tak samo u kobiet i mężczyzn

Wśród mężczyzn z ADHD wysoki poziom inteligencji wyraźnie zwiększał szansę na prowadzenie własnej firmy. Według szacunków badaczy prawdopodobieństwo zostania przedsiębiorcom wynosiło w tej grupie około 15 proc. – niemal trzykrotnie więcej niż 5,7 proc. wśród pracujących ogółem. Zdaniem autorów wyższa inteligencja może częściowo równoważyć trudności związane z ADHD. Sprawniejsze rozwiązywanie problemów, uczenie się i porządkowanie informacji mogą wówczas ułatwiać prowadzenie własnej firmy.

U kobiet wynik był odmienny. Kobiety z ADHD miały najniższe prawdopodobieństwo prowadzenia własnej działalności spośród analizowanych grup. Co więcej, wysoki poziom inteligencji nie poprawiał ich sytuacji w taki sposób, jak u mężczyzn z tą samą diagnozą. To sugeruje, że „przedsiębiorcza przewaga” ADHD nie tylko nie jest powszechna, ale też okazuje się silnie zróżnicowana ze względu na płeć. Badanie nie rozstrzyga jednak, skąd bierze się ta różnica.

ADHD nie jest biznesową supermocą

ADHD w biznesie może wiązać się z większą gotowością do podejmowania działalności, ale nie gwarantuje sukcesu po jej uruchomieniu. Rozpoczęcie działalności gospodarczej i skuteczne prowadzenie firmy to dwa różne etapy. Cechy pomocne przy dostrzeganiu okazji lub podejmowaniu ryzyka mogą jednocześnie utrudniać systematyczne planowanie, domykanie zadań i zarządzanie codziennymi obowiązkami.

Dla części osób własna firma może być bardziej elastyczną ścieżką zawodową niż praca na etacie. Nie wynika z tego jednak, że ADHD stanowi uniwersalną biznesową przewagę. To, czy cechy związane z ADHD stają się atutem, zależy nie tylko od rodzaju objawów, ale też od predyspozycji danej osoby i warunków, w których działa.

Przeczytaj również: ADHD nie znika z wiekiem. Dorośli płacą jego wysoką cenę