Choroba a samotność. Błędne koło, które wymaga pilnej interwencji

111 tys. osób i niepokojąca zależność

Naukowcy między innymi z Zhejiang University School of Medicine i University of Helsinki sprawdzili, jak choroby przewlekłe i samotność wiążą się ze sobą. Przeanalizowali dane ponad 100 tys. osób z pięciu dużych badań prowadzonych w 19 krajach, w tym w Polsce. Wszyscy uczestnicy mieli co najmniej 45 lat. Eksperci sprawdzali, na ile czują się samotni, a także śledzili zmiany ich stanu zdrowia w kolejnych latach.

Okazało się, że osoby, które cierpią na kilka poważnych chorób przewlekłych, np. udar, cukrzycę, nowotwór czy zapalenie stawów, mają o około 25 proc. wyższe ryzyko późniejszej samotności. Osoby, które już teraz są samotne, mają około 10 proc. wyższe ryzyko rozwoju wielu chorób przewlekłych w przyszłości.

Choroba a samotność. Związek działa w obie strony

Obie zależności mogą się wzajemnie napędzać, tworząc coś na kształt błędnego koła. Jak czytamy w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym Nature Communications, działanie tego mechanizmu nasila się wraz z liczbą chorób. Każda kolejna choroba wiązała się z dalszym wzrostem ryzyka samotności o około 13 proc. Ta tendencja występuje przy wszystkich problemach zdrowotnych, ale najbardziej jest widoczna przy udarze.

Międzynarodowy zespół ekspertów poszedł o krok dalej. Przeanalizował odwrotną zależność – wpływ samotności na choroby. Okazało się, że to powiązanie istnieje, ale jest wyraźnie słabsze niż związek prowadzący od wielu chorób do późniejszej samotności.

Mimo to samotność również wiązała się z wyższym ryzykiem rozwoju wielu chorób. Najbardziej było to widoczne przy chorobach płuc oraz zapaleniu stawów. Tylko dlaczego tak się dzieje?

Choroba odbiera zdrowie. Czasem także ludzi

Badacze znaleźli ważny trop. Jednym z mechanizmów, który może łączyć chorobę z późniejszą samotnością, jest ograniczenie aktywności społecznej. Charakteryzuje się rzadszym wychodzeniem z domu i ograniczeniem spotkań z ludźmi. Nic w tym dziwnego, w końcu poważne problemy zdrowotne często utrudniają albo wręcz uniemożliwiają wyjście z domu.

Samotność a zdrowie. Związek jest słabszy

Odwrotna zależność – samotność prowadząca do chorób – również była widoczna, ale wyraźnie słabsza.

Związek między chorobą a samotnością nie tyczy się jednego kraju czy kontynentu. Jest ogólnoświatowy, a eksperci wzięli pod uwagę także zmienne dotyczące wieku, zamożności, płci, czy wykształcenia. To pokazuje, że problem jest globalny i nie wynika z konkretnej przyczyny środowiskowej.

Jak nie dać chorobie odciąć od ludzi

Właśnie dlatego tak ważne są działania, które pomogą przerwać albo chociaż osłabić ten związek. Pacjenci chorujący na kilka poważnych chorób mogą szczególnie potrzebować wsparcia wykraczającego poza samą opiekę medyczną. Chodzi też o pomoc społeczną, by nie dopuścić do osamotnienia i izolacji.

Samotność u osób bez wielu chorób przewlekłych również warto traktować jako sygnał, którego nie powinno się lekceważyć. Najlepszym rozwiązaniem będą działania, które realnie pomogą nawiązać i utrzymać relacje z ludźmi. Mogą to być kluby seniora, grupy wsparcia, przyjazne społeczności sąsiedzkie i lokalne, a także łatwy dostęp do różnych aktywności.

Właśnie dlatego jeśli znamy osobę przewlekle chorą, warto ją odwiedzać i – jeśli ma na to ochotę – włączać w życie towarzyskie. Może to przynieść więcej korzyści, niż sądzimy – zarówno teraz, jak i w przyszłości.

Warto przeczytać: Samotność robi z nami dziwną rzecz. Zwłaszcza, gdy myślimy o sobie