Co daje szczęście? Najprostsza odpowiedź okazuje się błędna

97 tysięcy osób. Odpowiedź nie była oczywista

Któż z nas nie chciałby żyć w szczęśliwym społeczeństwie? Dla wielu ludzi szczęście jest jednym z najważniejszych celów w życiu. Zwykle skupiamy się na własnych marzeniach, rozwiązywaniu własnych problemów i realizowaniu osobistych celów. Tymczasem najnowsze badania nad szczęściem sugerują, że ważniejsze okazuje się podejście wspólnotowe, tworzenie społeczności, która troszczy się o innych.

Międzynarodowy zespół z udziałem naukowców z Instytutu Psychologii Polskiej Akademii Nauk przeanalizował dane pochodzące od 97 220 osób z 66 krajów. Informacje zaczerpnięto z World Values Survey, jednego z największych międzynarodowych projektów badających wartości, przekonania i postawy społeczne.

Co daje szczęście? Nie wszystkim służy to samo

Badacze wzięli pod uwagę ponad 200 mechanizmów, mogących mieć związek z dobrostanem. Sprawdzali osobno szczęście, rozumiane jako stan emocjonalny, oraz satysfakcję z życia. Pracę prowadzili na dwa sposoby: analizowali zależności zarówno na poziomie poszczególnych osób, jak i całych państw.

Za tym skomplikowanym badaniem kryło się teoretycznie proste pytanie: nie tylko – jak sądzimy – skąd bierze się szczęście w życiu, ale szerzej – skąd bierze się szczęśliwe społeczeństwo?

Szczęśliwy człowiek, nieszczęśliwe społeczeństwo

W wyniku badań nad szczęściem wskazano pięć zasadniczych czynników. Pierwszym jest inkluzywne społeczeństwo – dające równe prawa i większą akceptację mniejszości. Jeżeli ludzie czuli, że żyją w takiej społeczności, byli szczęśliwsi. Drugi czynnik działał dwutorowo – był związany z dobrostanem zarówno jednostek, jak i całych społeczeństw.

Chodzi o szacunek i poważanie dla nauki, praw człowieka i demokracji, a przykładanie mniejszego znaczenia do sztywnych dogmatów.

Dom i bezpieczeństwo to jeszcze nie wszystko

Jak czytamy w artykule opublikowanym w The Journal of Positive Psychology trzeci czynnik jest najbardziej oczywisty. Człowiekowi do szczęścia w życiu potrzeba najbardziej przyziemnych rzeczy. Są nimi: mieszkanie, żywność, a także opieka zdrowotna. Ich zapewnienie zwiększa szczęście indywidualne, ale nie grupowe. To jednak nie koniec.

Według międzynarodowego zespołu naukowców znaczenie miało m.in. zaufanie do policji, banków i wymiaru sprawiedliwości. Zaufanie do instytucji państwowych i samorządowych wiązało się silniej z indywidualnym komfortem psychicznym i poczuciem szczęścia niż całego społeczeństwa.

Silne więzi pomagają. I właśnie tu jest problem

Piąta grupa czynników dotyczyła silnych więzi z najbliższym otoczeniem. Tym razem to odkrycie zaskoczyło samych badaczy.

Jednym z najbardziej zaskakujących odkryć było to, że niektóre mechanizmy działają w przeciwnych kierunkach na poziomie jednostki i społeczeństwa. Na przykład poczucie silnej więzi z własną społecznością lokalną wiąże się z większym indywidualnym szczęściem. Jednak społeczeństwa, które ogólnie przywiązują większą wagę do silnych lokalnych więzi, mają tendencję do bycia mniej szczęśliwymi. Sugeruje to, że mechanizmy zwiększające indywidualne szczęście nie zawsze przekładają się na większą satysfakcję społeczną.

– powiedziała dr Ewa Palikot, jedna z autorek badania, w rozmowie z PsyPost.

To, co daje szczęście, może też przynieść odwrotny skutek. Badacze przypuszczają, że zbyt mocne zamknięcie się we własnej grupie może pogłębiać społeczne podziały. Kiedy koncentrujemy się wyłącznie na bliskim kręgu, łatwiej przychodzi nam uprzedzenie wobec innych. A niski poziom zaufania społecznego szkodzi zbiorowemu dobrostanowi całego kraju.

Szczęśliwego kraju nie da się zbudować osobno

Patrząc na wyniki analiz, można postawić tezę, że na szczęście i satysfakcję z życia wpływa wiele czynników, a nie jeden konkretny. Spełnienie nawet bardzo ważnej potrzeby nie gwarantuje jeszcze, że człowiek poczuje się naprawdę usatysfakcjonowany. W dużym skrócie: szczęśliwy kraj to nie taki, w którym wszyscy nauczyli się lepiej radzić sobie osobno. To wspólnota, społeczeństwo, w którym jak najmniej mniej ludzi musi radzić sobie samotnie.

Warto przeczytać: Szczęście jest blisko. Tego uczy właściwy kontakt z naturą