Czy warto wybaczać? To, co pokazują badania, może zaskoczyć

Wybaczenie nie jest dla sprawcy

Odpuszczenie komuś win często postrzegane jest jako gest litości i empatii skierowany przede wszystkim do winowajcy. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że równie istotne korzyści z wybaczania może przynieść osobie skrzywdzonej. Taki wniosek wysnuli naukowcy z m.in. z Harvardu i Akademii Leona Koźmińskiego. To z kolei pozwala spojrzeć na samo zagadnienie, czy warto wybaczać drugiej osobie, z nowej, ciekawej perspektywy.

Eksperci analizowali tę zależność, przeprowadzając długotrwały eksperyment na ponad 200 tysiącach mieszkańców 22 krajów. Wszyscy ochotnicy wzięli udział w badaniu ankietowym, w którym otrzymali jedno pytanie: „jak często przebaczają tym, którzy ich skrzywdzili”. Po roku naukowcy zestawili odpowiedzi z ogólnym dobrostanem badanych.

Czy warto wybaczać? Badania dają jasną odpowiedź

Okazało się, że osoby, które regularnie wybaczają innym krzywdy, częściej deklarują lepszą kondycję psychiczną. Badacze zauważyli korzyści z wybaczania innym w postaci:

wzrostu poziomu szczęścia,
satysfakcji z życia,
większy optymizm,
nadzieję,
poczucie celu i sensu,
wdzięczność oraz troskę o innych.

Jesteśmy istotami społecznymi i nie funkcjonujemy dobrze bez relacji z innymi. A jeśli relacje są częścią tego, co znaczy być człowiekiem, to nieuchronnie będziemy doświadczać zranień, ponieważ nikt nie jest doskonały.

– powiedział Richard Cowden, jeden z autorów badania, na łamach portalu wydawanego przez uczelnię The Harvard Gazette.

Trzeba jednak zatrzymać się na chwilę przy istotnym zastrzeżeniu. Jak podkreślono na łamach czasopisma Mental Health Research, wyniki tych badań pokazują jedynie długotrwały związek, a nie prostą relację przyczynowo skutkową. Co więcej, zależność między wybaczaniem a zdrowiem psychicznym nie wygląda tak samo wszędzie. Wyraźnie różni się w zależności od kraju i kontekstu kulturowego.

Nie wszędzie działa tak samo

Najbardziej wyraźne różnice pojawiały się tam, gdzie przebaczanie jest głęboko zakorzenione w kulturze. W takich krajach jego wpływ na zdrowie psychiczne okazywał się silniejszy i bardziej zauważalny. Dobrym przykładem jest Republika Południowej Afryki, gdzie odpuszczanie win innym jest stosunkowo powszechne. Zupełnie inaczej wygląda to w społeczeństwach o bardziej indywidualistycznym podejściu, takich jak Japonia czy Turcja. Tam zależność między wybaczaniem a dobrostanem psychicznym była znacznie słabsza.

Nie chodzi o zapomnienie

Kwestia wybaczania, zarówno sobie, jak i innym, od lat powraca w kulturze, literaturze i sztuce. To temat, który nie traci na aktualności, bo dotyka jednego z najbardziej uniwersalnych ludzkich doświadczeń. Jedną z osób, które podejmują go wprost, jest Richard Holloway. W książce On Forgiveness: How Can We Forgive the Unforgivable? przygląda się temu, co dzieje się z człowiekiem, gdy nie potrafi przebaczyć.

Teolog i eseista zwraca uwagę na moment, który wielu zna z własnego życia. Jeśli ofiara nie wybaczy swojemu winowajcy, jej życie w pewnym sensie zatrzymuje się w chwili doznanej krzywdy. To właśnie ten moment zaczyna definiować przyszłość. Kiedy jednak dochodzi do odpuszczenia win, ciężar doświadczeń wyraźnie się zmniejsza i pozwala ruszyć dalej.

Z perspektywy badań wybaczanie nie musi oznaczać zapomnienia czy usprawiedliwienia krzywdy. Może być raczej narzędziem radzenia sobie z jej skutkami i uświadomienie sobie, że jesteśmy zdolni do czynienia dobra.

Warto przeczytać: Przebaczenie jest jak odcięcie kawałka siebie