Geny a osobowość. Co pokazało badanie ponad miliona osób

Geny a osobowość: czym jest Wielka Piątka

Dotychczas myśleliśmy, że to, jacy jesteśmy, kształtuje nasze dzieciństwo, doświadczenia, charakter i bliscy. A co, jeśli nasza osobowość jest zapisana na długo przed narodzinami – w genach?

Naukowcy między innymi z Michigan State University z USA oraz University of Tartu z Estonii przeanalizowali ogromne dane genetyczne obejmujące ponad milion uczestników. Szukali w nich powiązania między wariantami DNA a cechami osobowości tzw. Wielkiej Piątki, mając nadzieję, że odkryją, co kształtuje osobowość.

Należą do niej ekstrawersja, tłumaczona jako towarzyskość, energia oraz asertywność, sumienność, czyli odpowiedzialność i organizacja, ugodowość inaczej zaufanie, szacunek i empatia, otwartość na doświadczenie, która wiąże się z ciekawością, wrażliwością estetyczną i wyobraźnią, a także neurotyczność, która oznacza wahania nastroju oraz lęk.

1260 śladów zapisanych w DNA

Eksperci sprawdzili geny nie tylko samych ochotników, ale też niektórych ich rodzin. Okazuje się, że geny mają związek z naszymi cechami osobowości. Badacze znaleźli 1260 ważnych wariantów genetycznych, które są powiązane z cechami Wielkiej Piątki. Większość miejsc w genomie oddziałuje wyłącznie na jedną cechę. A te cechy z kolei są dość niezależne genetycznie, bo średnie powiązanie wynosi tylko ok. 0,19.

Jeden wariant znaczy bardzo niewiele

Podobnie jest z pojedynczymi wariantami. Ich wpływ jest śladowy, bo efekt pojedynczego wariantu jest tak mały, że w praktyce przesuwa wynik cechy jedynie minimalnie. Nasza osobowość z kolei jest efektem tysięcy drobnych wariantów genetycznych, z których każdy wnosi tylko niewielki efekt.

Właśnie dlatego łatwo wysnuć wniosek, że wpływ genów na osobowość istnieje, ale w niewielkim stopniu.

Geny to tylko część historii

Jak czytamy w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym Nature, powszechne warianty DNA odpowiadają za ok. 5–13 procent różnic charakteru między ludźmi. Cała reszta jest wynikiem wpływu naszych doświadczeń, środowiska, a nawet zwykłego przypadku.

Tradycyjne badania bliźniaków dawały wyższe wyniki, nawet w 40–60 procentach. Tylko że one analizowały również rzadkie geny i ich skomplikowane powiązania. Rezultaty nowego międzynarodowego zespołu ekspertów wykazały jednak, że geny działają subtelnie. Zamiast pisać scenariusz naszego życia, tylko lekko go nachylają. Mimo to działają bezpośrednio.

DNA nie pisze całego scenariusza

Wnioski z badań są prawie takie same dla wszystkich ankietowanych, niezależnie od wykorzystanego kwestionariusza, pochodzenia ochotnika, czy wieku.

Inaczej jest z pozostałymi zmiennymi. W dużej mierze cechy osobowości są związane z wieloma istotnymi kwestiami. Mowa o zdrowiu fizycznym i psychicznym, wynikach życiowych, zachowaniu, ale też mobilności mieszkaniowej. Te same uwarunkowania genetyczne, które wiążą się z osobowością, częściowo nakładają się też na te związane ze zdrowiem, zachowaniem i różnymi życiowymi rezultatami.

Wyniki badań jasno sugerują, że geny biorą udział w kształtowaniu osobowości człowieka, ale w niewielkim stopniu. Właśnie dlatego można wysnuć wniosek, że charakter w głównej mierze jest zmienia się pod wpływem naszego otoczenia, doświadczenia, zachowania, a nawet przypadku. Udział genów, choć mały, jest jednak prawie niczym nieskażony. Pozostałe zmienne mają śladowy wpływ na ich oddziaływanie wobec kształtowania osobowości.

Warto przeczytać: Nie jesteś introwertykiem ani ekstrawertykiem. Twój typ jest pomiędzy