Jak media pokazują III wojnę światową? Trzy różne wizje

45 tekstów, trzy różne katastrofy

Badaczka z Mindanao State University–Iligan Institute of Technology przeanalizowała, jak trzy duże międzynarodowe media przedstawiały eskalację konfliktu między Iranem, Izraelem i USA. Analiza objęła 45 celowo wybranych artykułów prasowych, pochodzących z trzech redakcji, opublikowanych między czerwcem 2025 roku a majem 2026 roku.

Podczas pracy naukowej Christine B. Tenorio zadawała jedno pytanie: Jak media budują wyobrażenia o potencjalnej katastrofie globalnej, w tym o III wojnie światowej, nawet jeżeli nie przewidują jej realnego wybuchu? Okazało się, że mimo wyraźnych różnic w trzech redakcjach powtarzały się szczególnie trzy rodzaje zagrożeń.

Trzy redakcje, niewiele punktów wspólnych

Jak czytamy w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym Frontiers in Political Science każda z redakcji przedstawiała trzy takie same wątki: lęku nuklearnego, ryzyka rozprzestrzenienia się konfliktu na dalsze regiony, a także zakłóceń gospodarczych. Różnic między poszczególnymi przedstawicielami mediów było z kolei znacznie więcej.

BBC pokazuje rozpadający się porządek

BBC News postawiła narrację o katastrofie związanej z rozpadem międzynarodowego ładu. Dziennikarze medium podkreślali osłabienie zasad międzynarodowych, zagrożenia dla porządku opartego na regułach, a także upadek dyplomacji. Według BBC News konflikt między państwami jest objawem szerszej niestabilności systemu – stopniowego niszczenia zasad regulujących relacje między krajami. W tej narracji często pojawiały się głosy ekspertów od prawa międzynarodowego, dyplomatów oraz analityków instytucjonalnych.

CNN: politycy tracą kontrolę

CNN International poszedł w nieco inną stronę. Dziennikarze tego medium bardziej skupili się na konflikcie jako niekontrolowanej eskalacji. Podkreślano błędy strategiczne, utratę kontroli przez liderów, sprzeczne cele polityczne, a także spiralę odwetu. Omawiany konflikt przedstawiano jako problem rządów, a decyzje polityczne mogą prowadzić do konsekwencji, których nie da się już zatrzymać.

W artykułach CNN International dużo miejsca poświęcono niepewności dotyczącej dalszego przebiegu konfliktu i scenariuszom jego zakończenia. W materiałach często pojawiały się głosy oficerów wywiadu, analityków wojskowych, a także ekspertów od strategii.

Al Jazeera patrzy na ludzi

Ostatnim analizowanym przez badaczkę z Filipin portalem była Al Jazeera English. Serwis skupił się przede wszystkim na ujęciu konfliktu jako humanitarnej dewastacji. Właśnie dlatego na głównym planie umieszczono cierpienie cywilów, wysiedlenia, ofiary, zniszczenia oraz społeczne koszty konfliktu między państwami.

Eskalacja militarna była z kolei krytykowana jako porażka dyplomacji oraz dowód ograniczeń podejścia opartego na sile. Taką perspektywę wzmacniały przede wszystkim głosy z Bliskiego Wschodu, regionalni eksperci, organizacje humanitarne, a także same społeczności dotknięte konfliktem.

III wojna światowa zmienia twarz

Różnice w interpretacji i podejściu do konfliktu między Iranem–Izraelem–USA przez media pokazują, że III wojna światowa jest niczym „pływający znak”. To określenie nie ma jednego stałego znaczenia, lecz zmienia je w zależności od kontekstu i sposobu opowiadania. A przedstawione w badaniu media różniły się od siebie sposobem spojrzenia na tę samą sytuację. Istnieje jednak coś jeszcze.

Media podpowiadają, czego się bać

Młoda badaczka z Filipin przedstawiła również wyobrażenie o katastrofie, jakie media tworzą na łamach swoich portali. Pokazała, że trzy analizowane redakcje nie tylko opisują teraźniejszość, lecz także budują wyobrażenia możliwych przyszłych kryzysów. A właśnie te narracje mogą mieć szczególny wpływ mediów na opinię publiczną.

Takie komunikaty mogą współtworzyć sposób, w jaki odbiorcy mediów rozumieją ryzyko geopolityczne, przyszłość ładu międzynarodowego i ocenę działań politycznych. Bo wojny toczą się nie tylko na froncie, ale też na poziomie opowieści. A te mają realne konsekwencje dla polityki i debaty publicznej.

Warto przeczytać: Powódź, susza, trzęsienie ziemi. Co przyciąga uwagę wielkich mediów?