Odkrycia archeologiczne w Afryce: groby sprzed czasów faraonów

Kolejny sukces polskich archeologów w Afryce

Międzynarodowy zespół naukowców, w tym badacze związani z Polską Akademią Nauk i Uniwersytetem Macquarie, przeanalizował rozległy pas pustynnego regionu między Nilem a Morzem Czerwonym. Na prawie 1000 km pustynnego terenu archeolodzy odkryli liczne mogiły zwierząt i ludzi. W starożytnych grobach w Sudanie znaleziono kości ludzi i zwierząt. To jeszcze nie byłoby sensacją. Niezwykle istotny jest sposób ich ułożenia. Dlaczego?

Pustynia ukrywała dawny porządek

Eksperci nazwali je Atbai Enclosure Burials, czyli grobami w kamiennych ogrodzeniach. Ich forma jest uderzająca: okrągłe lub owalne mury z kamienia, niekiedy szerokie na kilkadziesiąt metrów, a wewnątrz groby ludzi, bydła, kóz i owiec. Niektóre konstrukcje miały ponad 80 metrów średnicy. Na pustyni, gdzie każdy wysiłek kosztuje, taki krąg nie powstaje z przypadku.

Badanie opublikowane w African Archaeological Review pokazuje, że nie był to pojedynczy, dziwny przypadek, lecz szeroka tradycja pogrzebowa. Datowanie i analiza znalezisk wskazują, że rozwijała się mniej więcej między 4500 a 2500 r. p.n.e. Początki starożytnych grobów w Sudanie sięgały więc czasów sprzed pełnego ukształtowania państwa faraonów, a późniejsze ślady nakładały się na epokę wielkich przemian nad Nilem.

Ludzie i zwierzęta w jednym grobie

Ludzie pochowani w tych kręgach nie byli jednak mieszkańcami egipskich miast ani rolnikami żyjącymi z pól przy rzece. Hodowali bydło, kozy i owce. Zwierzęta nie były dla nich tylko zapasem mięsa czy oznaką majątku. Skoro trafiały do grobów razem z ludźmi, musiały mieć także znaczenie symboliczne. Były częścią wspólnoty, rytuału i wyobrażenia o tym, co dzieje się po śmierci. Sposób ich pochówku w kręgu i ułożenie ludzi oraz zwierząt wokół jednej osoby – pokazuje, że już wtedy wyłaniały się pierwsze ślady nierówności społecznych na pradawnym Czarnym Lądzie.

Odkrycia archeologiczne w Afryce: hierarchia starsza niż faraonowie

To odkrycie archeologiczne w Afryce ma głębsze znaczenie. Pokazuje prawdę o tym, jak złożone i zorganizowane były ludzkie społeczności na długo przed wielkimi cywilizacjami. Dowodzi, że zdolność do wspólnego tworzenia monumentalnych struktur, szacunku dla zmarłych i adaptacji do surowego środowiska jest głęboko zakorzeniona w naturze człowieka. Cenienie zwierząt na tyle, by zabierać je w zaświaty, oraz budowanie grobów wokół wybranych osób świadczy o wczesnych formach hierarchii. Dowodzi również istnienia silnych więzi międzyludzkich oraz poczucia wspólnoty.

Cenne artefakty mogą zniknąć w ciągu kilku dni

Ponadto najnowsze odkrycia archeologiczne w Afryce pokazują, że gdy nad Nilem rozwijały się społeczeństwa prowadzące do powstania Egiptu i Nubii, na pustyniach istniały własne kultury pasterskie. Prace ekspertów między innymi z Polski są niezwykle ważne również ze względu na trudny teren do badań. Wszystko przez powszechne konflikty w Sudanie, rabunki, ale także współczesne górnictwo złota. Przez to artefakty i inne cenne ślady przeszłości mogą zniknąć nawet w ciągu tygodnia.

Warto przeczytać: Tajemnicze pochówki sprzed 900 lat. Co kryły chrześcijańskie groby