Skutki utraty pracy dla rodziny. Kiedy dziecko musi poczekać?

Gdy praca znika, wraca pytanie o dziecko

Decyzja o dziecku wymaga pogodzenia chęci powiększenia rodziny z sytuacją zawodową, warunkami mieszkaniowymi i codziennymi obowiązkami. Praca zajmuje w tych planach ważne miejsce: zapewnia dochód, ale też wpływa na podział opieki i obowiązków między partnerami. Jej utrata może skłonić parę do ponownego przemyślenia planów rodzicielskich.

Różnice między konsekwencjami utraty zatrudnienia przez kobietę i mężczyznę analizowali autorzy badania opublikowanego w 2026 roku w Social Science Research. Na podstawie danych o norweskich parach sprawdzili, jak utrata pracy wskutek zamknięcia zakładu wiązała się z narodzinami pierwszego lub drugiego dziecka w ciągu kolejnych trzech lat.

Skutki utraty pracy zależą od tego, kto ją traci

Wyniki pokazały, że skutki utraty pracy różniły się w zależności od tego, który z partnerów tracił zatrudnienie. Gdy była to kobieta, malało prawdopodobieństwo narodzin pierwszego dziecka. Sam poziom dochodów gospodarstwa domowego w momencie utraty pracy nie wyjaśniał w pełni tego spadku.

Gdy pracę tracił mężczyzna, malało prawdopodobieństwo narodzin drugiego dziecka. Tę zależność można było częściowo wyjaśnić sytuacją finansową pary. Była ona też wyraźniejsza wśród par dysponujących mniejszymi środkami przed utratą zatrudnienia.

Ograniczona rola dochodu sugeruje, że zmian w zachowaniach prokreacyjnych po utracie pracy nie można wyjaśnić wyłącznie krótkoterminowymi trudnościami finansowymi

– piszą autorzy badania.

Badacze interpretują te wyniki jako sygnał, że praca nie tylko zapewnia dochód, lecz także pomaga partnerom planować życie i budować poczucie gotowości do rodzicielstwa. Jej utrata może więc mieć znaczenie również wtedy, gdy system wsparcia łagodzi trudności finansowe.

Czas na opiekę to nie wszystko

Różnicom w konsekwencjach utraty pracy przez kobiety i mężczyzn przyglądali się również autorzy badania opublikowanego w 2023 roku w Journal of Marriage and Family. Przeanalizowali oni dane ponad 30 tys. par z Niemiec i Wielkiej Brytanii, sprawdzając związek między utratą zatrudnienia przez jednego z partnerów a narodzinami dziecka w kolejnych pięciu latach. Okazało się, że prawdopodobieństwo powiększenia rodziny malało po utracie pracy zarówno przez kobietę, jak i mężczyznę, jednak spadek był większy w przypadku kobiet.

Autorzy badania rozważali również, czy utrata pracy mogłaby sprzyjać decyzji o powiększeniu rodziny, dając więcej czasu na opiekę nad dzieckiem. Wyniki sugerowały jednak, że utrata dochodów i inne konsekwencje bezrobocia przeważały nad tą potencjalną korzyścią. Mniejsze obciążenie obowiązkami zawodowymi nie wystarczało więc, by zrównoważyć trudności związane z utratą zatrudnienia.

Niepewność jutra wpływa na decyzję o dziecku

Znaczenie może mieć także to, jak partnerzy oceniają swoją przyszłość. Takie podejście proponują autorzy analizy opublikowanej w 2020 roku w Genus. Ich zdaniem przy podejmowaniu decyzji o rodzicielstwie liczą się nie tylko wcześniejsze doświadczenia i obecna sytuacja, lecz także przewidywania dotyczące dalszego życia.

Zgodnie z tą koncepcją nawet przy podobnych warunkach zatrudnienia pary mogą podejmować różne decyzje o rodzicielstwie. Niepewna praca nie musi zniechęcać do powiększenia rodziny, jeśli partnerzy spodziewają się poprawy swojej sytuacji. Może jednak stać się istotną przeszkodą, gdy obawiają się dalszych trudności. Ich wyobrażenia o przyszłości kształtują przy tym nie tylko własne doświadczenia, lecz także opinie rodziny i znajomych oraz przekazy medialne.

Podobne role nie oznaczają podobnych następstw

Skutki utraty pracy nie sprowadzają się więc do braku jednej pensji. Znaczenie ma również to, który z partnerów traci zatrudnienie. Jak piszą autorzy norweskiego badania:

To, że utrata pracy przez kobietę zniechęca do posiadania pierwszego dziecka, a przez mężczyznę – do powiększenia rodziny, wskazuje, że choć role ekonomiczne kobiet i mężczyzn stały się bardziej podobne, społeczne znaczenie utraty pracy nadal pozostaje różne.

Innymi słowy, choć oboje partnerzy uczestniczą w utrzymaniu domu, utrata pracy przez kobietę i mężczyznę może mieć różne znaczenie dla planów rodzinnych.

Przeczytaj również: Zostać mamą przed trzydziestką? System mówi: nie opłaca się