Edukacja w Polsce. Nowy kwartalnik „Holistic News” w sprzedaży

Żyjemy w dość osobliwych czasach. Nigdy wcześniej nie mieliśmy tak łatwego dostępu do wiedzy, a jednocześnie coraz częściej zastanawiamy się, czy potrafimy z niej właściwie korzystać. Sztuczna inteligencja pisze, liczy, tłumaczy i doradza. Dyplom wyższej uczelni nie daje już gwarancji dobrej pracy, a media społecznościowe, choć miały zbliżać ludzi, niekoniecznie chronią ich przed samotnością.

Czy coś poszło nie tak? A może po prostu zbyt długo szukaliśmy łatwych odpowiedzi na trudne pytania?

Właśnie takim pytaniom poświęcony jest najnowszy, czwarty w 2026 roku numer Holistic News. Tematem przewodnim wydania jest edukacja, ale autorzy szybko wychodzą poza szkolne mury. Piszą o technologii, uzależnieniach, polityce, relacjach i naszym nieustannym poszukiwaniu szczęścia.

Szkoła, która wyręcza swoich uczniów

Czy dobry nauczyciel powinien znać odpowiedź na każde pytanie? Zapewne tak. Ale czy powinien natychmiast zdradzać ją uczniowi? Tu sprawa robi się znacznie bardziej skomplikowana.

Prof. Ryszard Szubartowski, pedagog, który wychował 126 laureatów olimpiad informatycznych, w rozmowie z Patrycją Krzeszowską zwraca uwagę na zaskakująco prosty problem. Nauczyciele często nie potrafią wytrzymać ciszy. Kiedy uczeń zastanawia się nad rozwiązaniem, zaczynają podpowiadać. Z dobrych intencji, z niecierpliwości, czasem po prostu po to, żeby zdążyć z materiałem.

Tyle że w ten sposób odbierają dzieciom coś bardzo cennego: możliwość samodzielnego dojścia do rozwiązania. Również drogą prób i błędów.

To jedna z kilku niewygodnych diagnoz polskiej edukacji, które znajdziemy w kwartalniku. Jerzy Kopański przygląda się pogarszającym się wynikom uczniów i zastanawia się, czy problem rzeczywiście tkwi w możliwościach dzieci, czy raczej w sposobie, w jaki próbuje się je uczyć.

Głos dostają też tegoroczni maturzyści. Ich spojrzenie na edukację dalekie jest od prostego przekonania, że wystarczy dobrze się uczyć, skończyć studia i odebrać dyplom, żeby mieć zapewnioną przyszłość. I trudno im się dziwić. Rynek pracy zmienia się szybko, a umiejętności, które jeszcze niedawno gwarantowały zawodowe powodzenie, dziś mogą okazać się niewystarczające.

Sztuczna inteligencja nie zastąpi rozsądku

Czy człowiek, który przyzwyczai się do korzystania z gotowych odpowiedzi, będzie jeszcze umiał samodzielnie szukać prawdy?

To pytanie nabiera znaczenia w czasach błyskawicznego rozwoju sztucznej inteligencji. Chatbot potrafi w kilka sekund przygotować wypracowanie, analizę czy rozwiązanie matematycznego problemu. Potrafi też przekonująco się pomylić.

Andrzej Kucybała zastanawia się w swoim tekście, czy nie tracimy jednej z najważniejszych umiejętności: zdrowego sceptycyzmu. Zdolności do zakwestionowania tego, co słyszymy i czytamy, nawet jeśli brzmi rozsądnie i pochodzi z pozornie wiarygodnego źródła.

Do tego problemu nawiązuje również Michał Dziuda w tekście otwierającym numer. Zwraca uwagę, że przyszłość nie będzie zależała wyłącznie od technologii, lecz przede wszystkim od ludzi, którzy będą się nią posługiwać. A więc także od ich charakteru, samoświadomości i zdolności odróżniania dobra od zła.

Siedemnaście lat życia z tajemnicą

Jednym z najbardziej poruszających materiałów numeru jest rozmowa Patrycji Krzeszowskiej z Pawłem, zawodowym kierowcą uzależnionym od hazardu. Przez 17 lat mężczyzna prowadził podwójne życie. Pracował, miał rodzinę, wykonywał codzienne obowiązki. Jednocześnie grał i ukrywał przed najbliższymi skalę swojego problemu.

Wygrał kiedyś 300 tysięcy złotych. Łączne straty sięgnęły jednak około półtora miliona. Zakłady obstawiał nawet podczas prowadzenia ciężarówki.

Łatwo byłoby opowiedzieć tę historię jako przestrogę przed hazardem. Ale najciekawsze i zarazem najbardziej przejmujące jest w niej coś innego: mechanizm uzależnienia, który pozwala człowiekowi przez lata wierzyć, że nadal panuje nad sytuacją. Paweł opowiada również o momencie, w którym dalsze ukrywanie prawdy przestało być możliwe, i o drodze do leczenia. To opowieść o pieniądzach, kłamstwach i utracie kontroli, ale przede wszystkim o człowieku, który próbuje odzyskać własne życie.

Nowy numer już w sprzedaży:

Niemcy, polityka i wyścig o ludzi

W najnowszym Holistic News nie zabrakło również tematów politycznych i międzynarodowych.

Dr Justyna Schulz bierze pod lupę popularne przekonanie, że Niemcy mogą niemal dowolnie narzucać swoją wolę pozostałym państwom Unii Europejskiej. Pokazuje, jak naprawdę wyglądają unijne negocjacje i dlaczego nawet największa gospodarka Europy musi czasem zaakceptować decyzje sprzeczne z własnymi interesami.

Dariusz Jaroń opisuje z kolei mniej oczywisty wymiar globalnej rywalizacji. Bogate, starzejące się społeczeństwa potrzebują lekarzy, inżynierów i innych wykształconych specjalistów. Przyciągają więc ludzi z państw, które często poniosły niemałe koszty ich edukacji.Dla jednych to sposób na ratowanie gospodarki. Dla drugich – utrata ludzi, którzy mieli budować przyszłość własnego kraju.

A skoro już o polityce mowa, warto zwrócić uwagę na rozmowę Szymona Pękali z Jarosławem Kumorem. Jej temat brzmi niemal naiwnie w czasach internetowych awantur: jak rozmawiać z człowiekiem, który ma zupełnie inne poglądy? Nie po to, żeby koniecznie go przekonać. Czasem wystarczy spróbować go zrozumieć.

Samotność, szczęście i życie bez pośpiechu

Są też w najnowszym kwartalniku historie, które nie dotyczą wielkiej polityki ani nowoczesnych technologii, choć mówią sporo o kondycji współczesnych społeczeństw.

Piotr Włoczyk przygląda się japońskiemu zjawisku kodokushi, czyli samotnej śmierci. Zdarza się, że starsi ludzie umierają we własnych mieszkaniach, a przez długi czas nikt nie orientuje się, że ich zabrakło. To szczególnie bolesny obraz społeczeństwa, w którym można mieszkać wśród milionów ludzi, a jednak nie mieć nikogo naprawdę bliskiego.

Na drugim biegunie codziennych doświadczeń znajduje się szwedzka filozofia lagom, opisywana przez dr Magdalenę Kozak. Jej sens sprowadza się do umiaru. Nie trzeba mieć wszystkiego, robić wszystkiego i za wszelką cenę być najlepszym. Czasem wystarczy mieć i robić tyle, ile rzeczywiście potrzebujemy.

W numerze znalazło się również miejsce na kulturę. Jest tekst o fenomenie kryminałów, jest też powrót do serialu 07 zgłoś się, który mimo upływu pół wieku od premiery nadal ma swoich widzów. Prof. Stanisław Żerko przygląda się fenomenowi porucznika Borewicza i produkcji, która stała się częścią polskiej popkultury.

Warto czasem zadać trudne pytanie

Najnowszy numer Holistic News prowadzi czytelnika od szkolnej ławki przez rynek pracy i politykę aż po najbardziej osobiste ludzkie doświadczenia.

Na pierwszy rzut oka są to zupełnie różne światy. A jednak historie uczniów, specjalistów szukających pracy za granicą, człowieka walczącego z nałogiem czy samotnych japońskich seniorów przypominają, że za wielkimi przemianami społecznymi stoją konkretni ludzie. Z ich nadziejami, błędami, słabościami i wyborami.

Ostatecznie może więc nie chodzi o to, żeby znać odpowiedź na każde pytanie. Znacznie ważniejsze jest, by wiedzieć, które pytania warto sobie zadawać.

Najnowszy numer kwartalnika „Holistic News” (4/2026) jest już dostępny w salonach Empik.

Przeczytaj także: Małe szkoły, wielkie zdolności. Tak chcą szukać talentów w polskich szkołach