Poglądy kobiet i mężczyzn. Czy naprawdę idą w różne strony?

Polityczna przepaść między płciami?

Różnice między kobietami i mężczyznami w polityce nie są wymysłem. W wielu krajach kobiety częściej deklarują poparcie dla ochrony socjalnej czy działań na rzecz ochrony środowiska. Mężczyźni z kolei częściej lokują się po prawej stronie politycznego spektrum. Z tego faktu łatwo jednak wyciągnąć dalej idący wniosek. Taki, że różnica stale rośnie, a płeć staje się jedną z głównych linii współczesnej polaryzacji.

Najnowsza analiza opublikowana w Social Science Quarterly sugeruje, że ten obraz jest co najmniej niepełny. Zespół badaczy przeanalizował dane z amerykańskich sondaży Gallupa zbierane w latach 2000–2024. Dotyczyły one dziesięciu problemów społecznych i politycznych. Od dostępu do opieki zdrowotnej i przestępczości, przez imigrację oraz stan środowiska, po aborcję i przepisy dotyczące broni.

Badacze sprawdzili, co silniej wpływa na zmiany opinii kobiet i mężczyzn. Różnice między kolejnymi pokoleniami czy wydarzenia, które obejmują całe społeczeństwo. Z jednej strony młodsi ludzie mogą wchodzić w dorosłość z innymi doświadczeniami i przekonaniami niż ich rodzice lub dziadkowie. Z drugiej – na postawy osób w różnym wieku oddziałują wspólne doświadczenia, takie jak kryzys gospodarczy, pandemia, protesty społeczne czy głośne wydarzenia polityczne.

Nowy numer już jest!

Poglądy kobiet i mężczyzn zmieniają się pod wpływem kryzysów

W większości analizowanych spraw ważniejsze od różnic pokoleniowych okazywały się wydarzenia oddziałujące na całe społeczeństwo. Kobiety częściej niż mężczyźni przejmowały się głodem, bezdomnością i dostępem do opieki zdrowotnej. Gdy jednak niepokój wzrastał, między innymi podczas pandemii COVID-19, dotyczyło to kobiet i mężczyzn w podobnej skali.

Podobnie było w przypadku ocen przestępczości, problemu narkotyków, nielegalnej imigracji i stanu środowiska. Kobiety nieco częściej niż mężczyźni wyrażały obawy dotyczące klimatu. W ostatnich latach poziom zaniepokojenia rósł jednak w obu grupach w podobnym tempie. Podobnie zmieniały się też oceny sytuacji w kraju w sprawach aborcji i przepisów dotyczących broni. To dwa tematy szczególnie silnie obecne w politycznych sporach.

Nie znaczy to, że polityczne różnice między płciami znikają. Poglądy kobiet i mężczyzn częściej układają się jednak jak dwie równoległe linie niż jak dwa społeczeństwa zmierzające w przeciwnych kierunkach. Mogą się od siebie różnić, lecz pod wpływem kryzysów gospodarczych, społecznych konfliktów czy zmian prawa często ewoluują w podobną stronę.

Poglądy kobiet i mężczyzn w polskich sondażach

Polskie dane także nie potwierdzają prostego obrazu stale pogłębiającego się podziału. Raport CBOS z 2023 roku, oparty na zbiorczych wynikach badań prowadzonych w latach 1989–2023, wskazuje, że kobiety nadal rzadziej niż mężczyźni deklarują zainteresowanie polityką. Zarazem ich stosunek do spraw publicznych wyraźnie się zmienił. Odsetek kobiet całkowicie niezainteresowanych polityką zmalał w tym okresie niemal o połowę.

W 2023 roku poglądy prawicowe deklarowało 32 proc. kobiet i 41 proc. mężczyzn, natomiast lewicowe – odpowiednio 23 i 20 proc. Różnica jest widoczna, ale nie tworzy prostego obrazu dwóch jednorodnych bloków. Znaczenie mają także wiek, wykształcenie i miejsce zamieszkania.

Wśród młodych różnice stają się wyraźniejsze

Najmocniej widać to wśród młodych dorosłych. W 2020 roku z lewicą identyfikowało się 40 proc. kobiet w wieku 18–24 lata i 22 proc. mężczyzn w tym samym wieku. W dużych miastach różnica była jeszcze większa: lewicowe poglądy deklarowało 54 proc. młodych kobiet, podczas gdy 44 proc. młodych mężczyzn wskazywało poglądy prawicowe.

Dane z Polski uzupełniają amerykańskie ustalenia, ale nie pozwalają przenieść ich wprost na krajowy grunt. W określonym pokoleniu i w czasie silnego konfliktu politycznego różnica może się wyostrzyć. Nie wynika z tego jednak automatycznie, że wszystkie poglądy kobiet i mężczyzn będą stale przesuwać się ku przeciwstawnym biegunom.

Różnice między kobietami i mężczyznami są realne, lecz ich skala i kierunek nie są raz na zawsze przesądzone przez płeć. Często silniej niż sama płeć kształtują je wydarzenia, które wspólnie przeżywa całe społeczeństwo.

Przeczytaj również: Polityka dzieli, bo musi. Z tej gry można wyjść