Wpływ mediów społecznościowych na dzieci. Wiek ma znaczenie

Wpływ mediów społecznościowych na oceny w szkole

Dla dzisiejszych nastolatków Instagram, TikTok czy Snapchat są stałym elementem życia towarzyskiego. Pierwszy profil często pojawia się wraz z własnym smartfonem i bywa uznawany za naturalny krok ku samodzielności. Najnowsze badanie opublikowane w Nature Human Behaviour sugeruje, że moment cyfrowego debiutu może wiązać się z wynikami osiąganymi później w szkole.

Włoscy naukowcy przeanalizowali dane ponad 5 tys. uczniów. Zestawili wiek założenia pierwszego osobistego konta w mediach społecznościowych z wynikami szkolnych testów. Okazało się, że uczniowie, którzy zaczęli korzystać z platform w wieku 11–12 lat, osiągali później słabsze wyniki z języka ojczystego i matematyki niż ich rówieśnicy, którzy poczekali z założeniem konta co najmniej do 14. lub 15. roku życia.

Autorzy badania oszacowali, że różnica w wynikach odpowiadała mniej więcej półrocznemu opóźnieniu w nauce. W kolejnych latach była nadal widoczna, a w matematyce stawała się nawet wyraźniejsza. Nie stwierdzono natomiast podobnej zależności w przypadku języka angielskiego.

Nowy numer już jest!

Zależność, której nie można zignorować

Badanie pokazuje związek między wcześniejszym rozpoczęciem korzystania z mediów społecznościowych a późniejszymi wynikami testów. Nie przesądza jednak, że jedno automatycznie powoduje drugie. Na osiągnięcia uczniów wpływają także sytuacja domowa, wcześniejsze wyniki, sen, zdrowie, relacje z rówieśnikami oraz wsparcie w nauce. Nie oznacza to, że zaobserwowaną zależność można zignorować.

Nasze badania pokazują, że przynajmniej w okresie poprzedzającym dojrzewanie media społecznościowe są problematyczne

– mówi Marco Gui, profesor Uniwersytetu Milano-Bicocca, który kierował badaniem.

Jedną z możliwych interpretacji jest rola częstego sięgania po telefon i sprawdzania nowych treści. Platformy społecznościowe projektuje się tak, by zachęcały użytkowników do powracania do aplikacji, reagowania na powiadomienia i przeglądania kolejnych materiałów. Badacze zwrócili uwagę, że wcześniejsze założenie konta wiązało się z częstszą obecnością telefonu w codzienności uczniów – podczas odrabiania lekcji, przed snem i zaraz po przebudzeniu. Intensywniejsze korzystanie z platform oraz zakłócenia uwagi mogą częściowo wyjaśniać zaobserwowane różnice.

Ograniczenie wolności czy ochrona dzieci?

W tym sensie wpływ mediów społecznościowych przestaje być wyłącznie pytaniem o rodzicielską kontrolę, szkolną dyscyplinę czy liczbę godzin przed ekranem. Coraz częściej dotyczy wieku, w którym dzieci zaczynają korzystać ze środowiska rywalizującego o ich uwagę.

To także jeden z powodów, dla których kolejne państwa wprowadzają lub przygotowują ograniczenia. Australia od grudnia 2025 roku wymaga od objętych przepisami platform podjęcia rozsądnych kroków, by osoby poniżej 16. roku życia nie mogły zakładać ani posiadać kont. Francja przyjęła z kolei przepisy zakazujące korzystania z mediów społecznościowych osobom poniżej 15. roku życia, które mają obowiązywać od września 2026 roku. Podobne rozwiązanie zapowiedziała Wielka Brytania, gdzie rozważane jest ograniczenie dostępu dla osób poniżej 16. roku życia.

W Polsce także trwają prace nad ograniczeniem dostępu do mediów społecznościowych dla osób poniżej 15. roku życia. Minister edukacji Barbara Nowacka wielokrotnie podkreślała potrzebę takich regulacji, a dyskusje legislacyjne wskazują na możliwy termin wdrożenia w okolicach 2027 roku. Równolegle od września 2026 roku w polskich szkołach podstawowych ma wejść w życie zakaz korzystania z telefonów komórkowych.

Jak chronić dzieci przed mediami społecznościowymi?

Włoskie badanie nie rozstrzyga wszystkich wątpliwości ani nie dostarcza gotowego argumentu za konkretnym progiem 13, 15 czy 16 lat. Pokazuje jednak, że moment wejścia w świat mediów społecznościowych może mieć znaczenie dla późniejszych wyników w nauce. Im to wejście nastąpi szybciej, tym ten wpływ może okazać się silniejszy.

Dlatego wpływ mediów społecznościowych na dzieci nie jest już wyłącznie kwestią liczby minut spędzanych przed ekranem. Równie ważne staje się pytanie, kiedy dziecko po raz pierwszy trafia do cyfrowego świata, w którym jego uwaga jest jednym z najcenniejszych zasobów.

Przeczytaj również: Połączeni online, a jednak samotni. Prosta rzecz może to odwrócić