Wpływ upałów na psychikę. Co zmienia w nas wysoka temperatura

Ludzie nie doceniają wpływu upałów na psychikę

Skutki wysokich temperatur dla ciała – odwodnienie, przeciążenie układu krążenia czy udar cieplny – są dobrze znane. Znacznie mniej uwagi poświęca się temu, jak ekstremalne ciepło obciąża układ nerwowy i stabilność emocjonalną. Tymczasem coraz więcej badań wskazuje, że upał obniża nastrój, osłabia funkcje poznawcze i zwiększa ryzyko kryzysów.

Ekstremalne ciepło działa nie tylko jako chwilowy stresor, lecz także jako czynnik, który może uruchamiać łańcuch kolejnych problemów: od zaburzeń snu i spadku energii po większe ryzyko kryzysów psychicznych, zachowań impulsywnych i hospitalizacji psychiatrycznych. Nie chodzi więc o prosty dyskomfort, ale o warunki, które wpływają na psychikę w sposób systemowy.

Badania nie pozostawiają złudzeń

Joseph R. Taliercio, psycholog kliniczny z NewYork-Presbyterian Brooklyn Methodist Hospital i Weill Cornell Medicine, zebrał istniejące dane, by wykazać skalę zjawiska.

Byłem zaskoczony, jak wielkie są psychiatryczne konsekwencje ekstremalnego upału, w tym to, że osoby bez wcześniejszego schorzenia mogą odczuwać skutki

– przyznaje Taliercio.

Nowy numer już jest!

Wpływ upałów na psychikę widać też w internecie

Przegląd opublikowany w American Psychologist pokazuje, że ciepło systematycznie obciąża układ nerwowy. Wraz ze wzrostem temperatury u wielu osób spada poziom pozytywnych emocji, a rośnie zmęczenie. Dłuższa ekspozycja na upał wiąże się też z częstszym występowaniem objawów obniżonego nastroju i lęku. Co ciekawe, podobny wzorzec widać również w mediach społecznościowych.

W upalne dni pojawia się tam więcej języka wskazującego na przygnębienie, co sugeruje, że upał może wpływać na nastrój także pośrednio, przez emocje widoczne w internecie.

Równolegle osłabieniu ulega zdolność do hamowania impulsów, co przekłada się na większą drażliwość, łatwiejsze wchodzenie w konflikty i wzrost agresywnych zachowań, także w sferze domowej. Jednocześnie pogarsza się sprawność poznawcza: reakcje stają się wolniejsze, pamięć robocza mniej wydajna, a decyzje bardziej pochopne.

Kto jest najbardziej narażony?

U osób, które już zmagają się z zaburzeniami psychicznymi, te same procesy przebiegają ostrzej. Wyższe temperatury i wilgotność wiążą się ze wzrostem liczby hospitalizacji w chorobie afektywnej dwubiegunowej – ciepło i intensywne światło zaburzają sen, co może wyzwalać epizody maniakalne. U pacjentów ze schizofrenią i pokrewnymi zaburzeniami ryzyko poważnych powikłań podczas fal upałów jest wyraźnie podwyższone.

Leki psychotropowe dodatkowo utrudniają organizmowi regulację temperatury, zwiększając zagrożenie przegrzaniem. Dane wskazują też na liniowy związek między rosnącą temperaturą a liczbą samookaleczeń oraz samobójstw.

Dlaczego mózg nie lubi gorąca?

Za większość z tych mechanizmów odpowiada biologia. Utrzymywanie stałej temperatury ciała zużywa dużo energii, a w upale ta energia jest dodatkowo drenowana. Wysokie temperatury utrudniają zasypianie i pogarszają jakość nocnego odpoczynku, a brak regeneracji szybko odbija się na emocjach i odporności psychicznej. Ciepło wpływa też na substancje w mózgu, które regulują nastrój i impulsywność, a także uruchamia reakcję stresową organizmu.

Wpływ upałów na psychikę nie jest więc zjawiskiem marginalnym, lecz coraz lepiej udokumentowanym skutkiem ekstremalnych temperatur. Wraz z rosnącą częstotliwością fal upałów widać coraz wyraźniej, że ciepło obciąża nie tylko ciało, ale i umysł. Skutki widać zarówno w zmianach nastroju, jak i we wzroście liczby kryzysów wymagających pomocy medycznej.

Przeczytaj również: Słaby punkt globalnego ocieplenia? Fragment Atlantyku się ochładza