Nowy kwartalnik Holistic News: szkoła, hazard i samotność

Kryzys polskiej szkoły?

Zaczyna się niewinnie. Nauczyciel zadaje pytanie. Uczeń milczy. Mija kilka, kilkanaście sekund. W klasie robi się niezręcznie, więc nauczyciel zaczyna pomagać: pierwsza wskazówka, druga, naprowadzenie na właściwy trop. Uczeń w końcu odpowiada. Tylko czego właściwie się nauczył?

Prof. Ryszard Szubartowski, pedagog, który doprowadził 126 swoich uczniów do tytułów laureatów olimpiad informatycznych, zwraca uwagę w rozmowie z Patrycją Krzeszowską, opublikowanej w najnowszym numerze kwartalnika Holistic News właśnie na ten mechanizm. Dziecko bardzo szybko orientuje się, że czasem wystarczy poczekać, aż dorosły wykona trudniejszą część pracy za nie. Ale czy rzeczywiście w ten sposób się czegoś uczy?

Choć to edukacja jest wiodącym tematem w numerze pada także inne niewygodne pytanie: czy człowiek potrafi jeszcze wątpić? Chodzi o jeden z najważniejszych odruchów intelektualnych: sprawdzam, zanim uwierzę.

Dyplom już nie wystarcza

W najnowszym wydaniu Holistic News o szkole mówią nie tylko pedagodzy i eksperci, lecz także tegoroczni maturzyści. I z ich perspektywy coraz wyraźniej widać, że stary kontrakt społeczny zaczyna się kruszyć: ucz się, idź na studia, zdobądź dyplom, a potem wszystko jakoś się ułoży. Już niekoniecznie.

Osobny tekst Jerzego Kopańskiego analizuje również niepokojące wyniki edukacyjne i pyta, czy rzeczywiście mamy do czynienia z pokoleniem mniej zdolnych dzieci. Odpowiedź nie jest tak prosta. Problem może tkwić nie w uczniach, lecz w systemie, który z czasem coraz bardziej premiuje odtwarzanie schematów zamiast ciekawości i samodzielnego szukania. To bardzo ważna kwestia. Bo jeśli źle postawimy diagnozę, zaczniemy „naprawiać” dzieci zamiast szkoły.

Uzależnienie od hazardu. 17 lat sekretu

Jednym z najmocniejszych materiałów tego wydania jest historia Pawła. Przez 17 lat ten zawodowy kierowca ukrywał przed najbliższymi uzależnienie od hazardu. Była wygrana sięgająca 300 tysięcy złotych. Potem straty, które łącznie sięgnęły około 1,5 miliona. Było obstawianie zakładów przez telefon nawet wtedy, gdy prowadził ciężarówkę.

Najbardziej przejmujące jest to, jak długo człowiek może prowadzić zwyczajne życie i jednocześnie pilnować, żeby najbliżsi nie zobaczyli jego drugiego życia. Praca, dom, codzienność, a gdzieś obok nieustanne kombinowanie, jak zdobyć pieniądze i jak ukryć kolejną przegraną W końcu nadeszła chwila, w której dalsze udawanie stało się niemożliwe.

Rozmowa Patrycji Krzeszowskiej z mężczyzną uzależnionym od hazardu nie jest banalną historią człowieka, który po prostu „czasem za dużo grał”. To przejmująca opowieść o wciągającym nałogu, który powoduje, że człowiek wciąż wierzy, że kontroluje swoje wybory, a tymczasem to uzależnienie przejmuje kontrolę nad nim. Autorka jest laureatką ogólnopolskiego konkursu dziennikarskiego fundacji Inspiratornia za materiał dotyczący tematyki uzależnień.

Nowy numer już w sprzedaży:

Niemcy nie zawsze rozdają karty

Kwartalnik Holistic News wychodzi też poza życie pojedynczego człowieka. Dr Justyna Schulz bierze pod lupę popularne przekonanie o Niemczech jako państwie niemal samodzielnie rozdającym karty w Unii Europejskiej. Zamiast kolejnego tekstu o „niemieckiej Europie” dostajemy analizę rzeczywistych mechanizmów negocjacji, interesów i kompromisów, także tych przypadków, w których Berlin musi ustępować innym państwom i godzić się na rozwiązania niekorzystne dla własnej gospodarki.

Jeszcze szerzej na globalne zależności patrzy materiał Dariusza Jaronia dotyczący walki bogatych państw o młodych i wykształconych ludzi. Starzejące się społeczeństwa Północy potrzebują pracowników. Ściągają więc lekarzy, inżynierów czy innych specjalistów z państw biedniejszych. Z punktu widzenia kraju przyjmującego to racjonalne. Z punktu widzenia kraju, który wykształcił tych ludzi i właśnie ich traci ten rachunek wygląda zupełnie inaczej.

Kwartalnik Holistic News: jak jeszcze ze sobą rozmawiać

Gotowe odpowiedzi mają jeszcze jedną wadę: niezwykle łatwo dzielą ludzi na dwa obozy. My i oni. Mądrzy i głupi. Dobrzy i źli.Tymczasem jeden z tekstów najnowszego numeru wychodzi od założenia niemal prowokacyjnego w epoce internetowych wojen: nie musimy się zgadzać, żeby się rozumieć.

Szymon Pękala w rozmowie z Jarosławem Kumorem zastanawia się, jak rozmawiać z osobą mającą zupełnie inne poglądy, nie zmieniając każdej różnicy zdań w pojedynek. Być może właśnie ta umiejętność stanie się jedną z najważniejszych kompetencji najbliższych lat.

Lagom. Mniej nie znaczy gorzej

Ale człowiek nie żyje wyłącznie szkołą, polityką i technologią. Dlatego kwartalnik Holistic News zagląda również tam, gdzie wielkie procesy społeczne stają się zwykłym codziennym życiem. Dr Magdalena Kozak opisuje szwedzką filozofię lagom – próbę odnalezienia równowagi w świecie zbudowanym wokół nadmiaru, konsumpcji i nieustannego poczucia, że powinniśmy robić jeszcze więcej.

Na drugim krańcu znajduje się Japonia i opisywane przez Piotra Włoczyka zjawisko kodokushi – samotnej śmierci, które wraz ze starzeniem się społeczeństwa stało się tam poważnym problemem społecznym. Ludzie umierają sami we własnych mieszkaniach, a ich śmierć przez długi czas pozostaje niezauważona. To zjawisko kojarzone przede wszystkim ze starzejącym się japońskim społeczeństwem, ale łatwo znaleźć w nim coś, co powinno zainteresować również Polaków.

Dlaczego? Żyjemy dłużej. Rodziny są mniejsze. Dzieci mieszkają setki kilometrów od rodziców. Sąsiedzi coraz częściej się nie znają. Samotność nie zawsze wygląda jak człowiek siedzący smutno przy oknie. Czasem przez wiele lat właściwie jej nie widać.

Dlaczego wciąż oglądamy Borewicza?

Nawet odpoczynek potrafi sporo o nas powiedzieć. Dlaczego tak chętnie wybieramy kryminały i literaturę gatunkową zamiast książek uznawanych za „poważniejsze”? Co właściwie sprawia, że historie sprzed dekad nie chcą zniknąć z naszej zbiorowej pamięci?

Można śmiać się z fryzur, samochodów i dialogów charakterystycznych dla PRL. Trudniej wyjaśnić, dlaczego niektóre dawne produkcje po kilkudziesięciu latach nadal mają publiczność, podczas gdy o innych zapominamy kilka miesięcy po premierze. W części kulturalnej nowego numeru znalazło się m.in. przygotowane przez prof. Stanisława Żerkę spojrzenie na fenomen serialu 07 zgłoś się, którego premiera odbyła się pół wieku temu.

Tu nie ma prostych odpowiedzi

Najnowszy „Holistic News” nie próbuje przekonać czytelnika, że istnieje jedna odpowiedź na pytanie o dobrą szkołę, szczęście, sztuczną inteligencję, politykę czy przyszłość społeczeństwa. I chyba właśnie dlatego warto po niego sięgnąć.

Nowy numer Holistic News już do nabycia w Empik-u oraz w naszej księgarni internetowej.

Przeczytaj również: Grał dla pieniędzy. Nie wiedział, że przegrywa życie